کارخانه های دوره صدارت امیرکبیر – دوران ۵۰ ساله حکومت ناصرالدین شاه قاجار دوران اقتباس الگوهای فرنگی در شیوه زندگی مردم و تغییر چهره و ساختار شهر تهران بود. نخستین صدراعظم ناصرالدین شاه، امیرکبیر، ظرف ۳ سال امور بهداشتی، انتظامی و اقتصادی پایتخت را سازماندهی کرد. بسیاری از اصلاحات و اقدامات دوران کوتاه زمامداری او (ذیقعده ۱۲۶۴- محرم ۱۲۶۸/اکتبر ۱۸۴۸- نوامبر ۱۸۵۱م)، سرآغاز شکلگیری ساختارها و نهادهای نوین شهری بود.
امیرکبیر کارخانههایی مانند پارچهبافی، شکرریزی، چینی و بلورسازی، کاغذسازی، کالسکهسازی، چدنریزی و فلزکاری و دیگر صنایع کوچک به وجود آورد. شماری صنعتگر را برای آموختن شمعسازی، کاغذسازی، بلورسازی، چدنریزی، نجاری و تصفیه قند و شکر به روسیه فرستاد و کارگاههای تفنگسازی و باروتکوبی و دیگر صنایع نظامی ایجاد کرد. (اعتمادالسلطنه، المآثر و الآثار، ج۱، ص۹۳، ۱۳۶۳ش.) در ۱۲۶۶ق. در سراسر پایتخت ۴۲ قراولخانه ساخته شد و این نخستین نهاد انتظامات نوین در تهران است. در بیرون شهر نیز ۸ سربازخانه ساختند که اولین پادگانهای نظامی تهران در قالب جدید آن به شمار میرفت. (سپهر، ج۲، ص۳۶۹، ۱۳۳۷ش.) در ۱۲۶۷ق برای جمعآوری زباله و تنظیف شهر نظامی برقرار شد؛ برج و باروی شهر تعمیر گردید و کارگاههای اسلحهسازی و کالسکهسازی در جباخانه تهران دایر شد. همچنین آب شهر به واسطه لایروبی نهر احداثی حاج میرزا آقاسی (که آب را از کرج به تهـران مـیآورد) فراوان شد.( اعتمادالسلطنه، مرآة البلدان، ج۲، ص۱۰۷۵، ۱۳۶۷ش.)