فخرالدوله

فخرالدوله
اشرف یا اشرف‌الملوک فخرالدوله (1334- ۱۲۶۱ش.) دختر مظفرالدین‌شاه و از بطن حضرت علیا دختر فیروزمیرزا فرمان‌فرما و نوه عباس‌میرزا نایب‌السلطنه بود.(عاقلی، شرح حال …، ص۲۱۸) همسرش محسن‌خان ملقب منشی حضور، سرورالسلطنه، معین‌الملک، امین‌الدوله و پسر حاج میرزا علیخان امین‌الدوله صدراعظم مظفرالدین‌شاه.(بامداد،ج۳، ص۱۹۷) محسن‌خان ابتدا داماد شیخ محسن‌خان معین‌الملک (مشیرالدوله) بود. بعد بر حسب امر مظفرالدین‌شاه اجباراً دختر او را طلاق داد و با دختر نهم مظفرالدین شاه (فخرالدوله) ازدواج نمود.(همان، ج۳، ص۱۹۸) او مادر دکتر علی امینی (نخست وزیر اسبق) بود.(رجال عصر پهلوی دکتر علی امینی به روایت اسناد ساواک، ص۱۵) «فخرالدوله زنی بود، بلکه می‌توان گفت مردی بود، بسیار فعال، پشت کاردار، مدیره، مدبره، خیلی مرتب و منظم، اجتماعی، عاقل، با اطلاع از اوضاع مملکتی و جریان روز. شوهر و فرزندانش از او خیلی حساب می‌بردند و احترام او را خیلی داشتند و بدون مشاوره او اقدام به کاری نمی‌کردند. در آموزش و پرورش فرزندان خود خیلی کوشش داشت…» (بامداد،ج۳، ص۱۹۹) او نام پدر شوهرش (امین‌الدوله) را برای فرزندش (علی امینی) انتخاب کرد و جریان تحصیل فرزندش را زیر نظر داشت و او را پس از گذراندن دوره دبیرستان (دارالفنون) به منظور تحصیلات عالیه در سال ۱۳۰۵ش. به پاریس می‌فرستد.(نجمی، بازیگران سیاسی …، ص۷۷) بعد از شکست محمدعلی شاه، امین‌الدوله بیرق روسیه را بر بالای «پارک امین‌الدوله» به اهتزاز در آورد تا جان سالم به در برد. او به حرم حضرت معصومه در قم رفت و متحصن شد و با کمک همسرش فخرالدوله که عمه احمدشاه بود، از او رفع خطر شد و به تهران بازگشت. از این پس امین‌الدوله از هر گونه فعالیتی دست برداشت و کلیه اختیارات زندگی و ثروت خود را به همسرش فخرالدوله واگذاشت. فخرالدوله زنی باهوش و زرنگ بود که توانست ثروت فراوان امین‌الدوله را حفظ کند.( رجال عصر پهلوی دکتر علی امینی به روایت اسناد ساواک، ص۱۴)