باغ سفارت آلمان(الهیه-اقامتگاه)
باغ ملكالكتاب رشتی در ضلع شرقى خيابان سفرا يا علاءالدوله (فردوسى كنونى) بود. باغ ياد شده را مخبرالدوله از ملكالكتاب خريدارى كرد و سالها بعد به آلمانىها و عثمانی ها فروخت.«پدرم باغ ملكالكتاب رشتى را خريدو به سفارت آلمان فروخت و نصف آن را عمو نيرالملك…باغ و عمارت نيرالملك حالا سفارت عثمانى است كه تركيه شده است» (هدایت، خاطرات و خطرات، 1.)ساختمان سفارت آلمان در سالهای پایانی دورۀ ناصری (1311-1312 ق) توسط گراف شولنبرگ نمایندۀ امپراتوری آلمان خریداری شد. در آن زمان، در محل این باغ، ساختمانی دوطبقه قرار داشت که میان سالهای 1302-1304 ق/ ۱۸۸۴-1886 م، ساخته شده بود (وبگاه سفارت آلمان).
سفارت آلمان، باغی در الٰهیۀ شمیران نیز دارد. این باغ در 1322 ق./ 1904 م.، توسط دولت آلمان خریداری شده است (سپهر، 40، که سال 1905 م. آورده است). باغ سفارت آلمان، مدتی در اختیار دولت ایران بود و در 1332 ش./ ۱۹۵۳ م.، دیگربار مانند ساختمان اداری سفارت، به جمهوری فدرال آلمان واگذار شد. عمارت باغ سفارت در الٰهیه، که در دورۀ قاجار بنا شده بود، در 1353 ش./ ۱۹۷۴ م.، بهدلیل فرسودگی بنا تخریب، و ساختمانی نوبنیاد برای اقامت سفیر در آن بنا شد (وبگاه… ).
«بیش از ۱۰۰ سال است که آلمان دارای نمایندگی سیاسی در ایران می باشد. در روز ۱۱ جون ۱۸۷۳ قرارداد دوستی و کشتیرانی بین امپراتوری آلمان و ایران منعقد گردید. از جمله مفاد این قرارداد احداث نمایندگی دائم در دو کشور بود. ۱۱ سال پس از عقد این قرارداد و درتاریخ ۲۰ اکتبر ۱۸۸۴ اولین نمایندگی آلمان در دربار ناصرالدین شاه تأسیس و آقای ارنست فون براونشوایگ به عنوان نماینده ویژه آلمان به ایران اعزام شد.»(وبگاه…)
نخستین هیئت رسمی سفارت آلمانی در ذیحجۀ 1301/ سپتامبر 1884، به تهران رسید. اعضای هیئت عبارت بودند از: ارنست فون براونشوایگ، وزیرمختار و ایلچی مخصوص آلمان؛ بروکس، مستشار سفارت؛ و دو تن دیگر بهعنوان کارمندان سفارت. این گروه پس از ورود به ایران در بندر انزلی توسط میرزا رضا خان جنرال آجودان مورد پیشواز قرار گرفتند و تا تهران همراهی شدند. در باغ شاه از آنان استقبال رسمی شد و عمارتی نیز، در باغ لالهزار برای اقـامت آنها در نظر گرفتند (ایران، شم 557، ص 1- 2). 6 ماه پس از ورود هیئت آلمانی به تهران، دولت آلمان درخواست کرد تا سفیر آلمان بهصورت دائمی و رسمی در ایران اقامت داشته باشد؛ دولت ایران نیز این درخواست را پذیرفت (همان، شم 572، ص 1-2).
«ملک اقامتگاه سفیر آلمان که در شمال شهر و در منطقه الهیه واقع شده است، در سال ۱۹۰۴ خریداری شد. این ملک نیز در سال ۱۹۴۱ توقیف و سپس در ماه های تابستان توسط سفارت سوئد به عنوان اقامتگاه تابستانی مورد استفاده قرار گرفت. دو سال بعد این ملک به وزارت امور خارجه ایران واگذار شد. این ملک در ابتدا توسط نخست وزیر وقت ایران به عنوان اقامتگاه تابستانی و سپس برای برگزاری ضیافت های مختلف مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۹۵۳ از این ملک نیز رفع توقیف گردید و مانند ساختمان اداری سفارت در سال ۱۹۷۷ به صورت قطعی به جمهوری فدرال آلمان واگذار شد. تا سال ۱۹۷۴ در این ملک یک کاخ از دوره قاجار وجود داشت که به دلیل فرسودگی این بنا در آن سال تخریب شد. ساختمان کنونی سفیر آلمان در سال ۱۹۷۷ آماده بهره برداری گردید.»(وبگاه …) سپهر تاریخ خریداری باغ آورده:«دولت آلمان اين باغ را در سال 1905م. خريد و عمارت آن را كنت ركس وزير مختار وقت بنا كرد.» (سپهر، ايران در جنگ بزرگ، 40.)
باغ ییلاقی سفارت آلمان در شمال پل رومی، از 1322 ق./ 1904 م.، یعنی پیش از جنبش مشروطه، در دست آلمانها و اقامتگاه سفیر آنها در تهران بود. پس از آنکه آلمانها در کشاکش جنگ جهانی دوم ایران را ترک کردند، این باغ به مقر ییلاقی وزارت امورخارجه تبدیل شد و احمد قوامالسلطنه که در رویدادهای تیرماه ۱۳۳۱ ش. به مدت پنج روز نخستوزیر شد، از همین جا امور کشور را اداره میکرد که پس از سال ۱۳۳۲ ش.، دوباره به سفارت آلمان برگردانده شد و اکنون اقامتگاه سفیر و ییلاق تابستانی این سفارت در تهران است. ویپرت بلوشر سفیر آلمان در دربار رضاشاه در خاطراتش، از درختان سر به فلک کشیده چنار، بید و گردو و اتاقهای بسیار بزرگ و بلند این باغ سخن میگوید و بزرگی آن را پنج هکتار تخمین میزند که با ۱۲ آبگیر، آبیاری میشده است و از برادران میکده یاد میکند که در آن سفارت، سرگرم کار بودهاند:
«تابستان شمیران، واقعاً همچون بهشت بود. پرتو روشن خورشید جنوب، آسمان خالی از ابر، هوایی که همچون بلور شفاف و به دلیل کمی رطوبت به نحوی غیرقابل قیاس حاکی ماوراء بود، آن شبهای سحرآسا در زیر آسمان پرستاره چشمک زن با کنسرت پرندگان بیشمار، آن ییلاق کوهستانی باعظمت، با دیدی به مناطق دور و دست نیافتنی، باغهایی با جویبارهایی مترنم در زیر سقف سبز درختان کهنسال، هوای همیشه آفتابی که هیچ اثری از باد و باران در آن نیست، آنگاه خانههایی راحت که برای آسایش و خوشگذرانی تعبیه شدهاند، مستخدمین فراوانی که منتظر اجرای دستور بودند و نقش آرزو را در نگاههای ما میخواندند، با اسبها و اتومبیلهای حاضر یراق، این همه گوشهای از زندگیای بود که ما در شمیران داشتیم…» (بلوشر، ۱۳۶۹: ۲۱۱)
«دور و بر سفارت بسیار دل انگیز بود. همه جا پارکها و باغها با درختان سر به فلک کشیدهای که بین آنها کوچههایی پر از سایه بود به چشم میخورد.» (همان:۱۷۸) و پس از دیدارش با رضاشاه میگوید: «.. شاه چند نکته ستایشآمیز، درباره مقر ییلاقی سفارت آلمان در شمیران گفت.» (همان:۱۷۲)
تاگور سخنسرای بزرگ هند در الهیه
حضور تاگور شاعر بلندآوازه هندی در سال ۱۹۳۴ م./۱۳۱۳ ش. در شمیران که میهمان بلوشر در سفارت آلمان بود، یکی از پدیدههای جالب در تاریخ معاصر شمیران است… با توجه به اظهارات باارزش تاگور در زمینه تأثیر متقابل فرهنگ شرق و غرب بر یکدیگر، از حضور او در شمیران میتوان به عنوان لحظاتی مهم از تاریخ اجتماعی شمیران یاد کرد https://www.mashreghnews.ir/news/1242146
شبهای گوته در دوران محمدرضاشاه دراین باغ برگزار می شد. باغ ياد شده در شميران، شمال غربى پل رومى واقع است: ضلع شرقىاش مسيل، ضلع جنوبى آن خيابان شهيد اكبرى، ضلع غربى آن قسمتى از خيابان شهيد اكبرى و منازل مردم و ضلع شمالى نيز با خانههايى همسايه است. باغ سفارت آلمان در همسايگى و شمال باغ سفارت تركيه قرار دارد.
تمامی مطالب سایت تحت حمایت قانون «حقوق مولفين» میباشد.
هرگونه سوءاستفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات، بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است.
همچنین استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد
تمامی حقوق برای وبسایت تهران نامه محفوظ است. | طراحی و توسعه توسط رایانیتا