جمعیت تهران در عصر ناصری
در ۱۱ شعبان ۱۲۸۴ق./۸ دسامبر ۱۸۶۷م. کلنگ احداث خندق دوم تهران بر زمین زده شد و از این تاریخ شهر تهران به لقب دارالخلافه ناصری ملقب گردید. [۲۳۰] به دنبال توسعه رسمی حدود شهر در ۱۲۸۴ق. فشار جمعیت برای اقامت در محدوده تهران قدیم کاهش یافت و ساختمانسازی در اراضی جدید شهری شروع شد. در ۱۲۸۶ق. در دومین آمارگیری شهر تهران ۰۲۴، ۱ باب خانه شمارش شد. جمعیت محلههای نوساز خارج شهر قدیم ۸۵۳‘۱۶ نفر بود که چیزی در حدود ۱۱ه کل جمعیت شهر را تشکیل میداد. از این شمار جمعیت تنها ۱۶ه آنها در تهران متولد شده بودند و بقیه آنها از مهاجران بودند. شهرِ توسعهیافته، اراضی خارج حصار قدیم را که بسیاری از آن تفکیک و خانهسازی شده بود، دربرگرفت و موجبات گسترش باغهای جدید در پیرامون حصار جدید را فراهم آورد. معابر نسبتاً عریض و مستقیم و طولانی ساخته شد. این خیابانها برای راندن کالسکه که مدرنترین وسیله نقلیه زمان و علامت تشخص بهشمار میرفت، مناسب بود.(اعتمادالسلطنه، مرآة البلدان، ج۳، ص۱۵۶۶-۱۵۶۷؛اعتمادالسلطنه، روزنامه خاطرات، ج۱، ص۸۱)