موسیقی یکی از ارکان مهم تعزیه است و همراه با کلام و بیان در این نمایش آیینی اهمیت بسیار دارد. کاربرد زبان شعر و موسیقی در بیان واقعه و هماهنگی میان شعر و موسیقی با حرکات نمایشی در تعزیه برجستهترین نقش را ایفا میکند.( بلوکباشی، ج۱، ص۶۲، تهران، ۱۳۸۳ش.)ادای کلمات و اشعار با الحان موسیقی در ردیفها، مقامها و گوشههای مختلف و متناسب با شخصیت نقشها، تأثیر وقایع را در ذهن و احساس مردم بسیار عمیق میکند. درگذشته تعزیهخوانانی که چند دانگ صدا داشتند و در خواندن ردیفها و گوشههای موسیقی سنتی ایران کارکُشته و با تجربه بودند، تصویر برجستهای از خود در جامعه باقی گذاشتهاند.(همان، ص۱۵۷) تعزیه از عاملهای مهم حفظ نغمهها و الحان و گوشههای موسیقی ایرانی تا پیش از بهرهگیری از آوانگاری علمی (نتنویسی) در ضبط موسیقی بوده است. تعزیهخوانان را معمولاً از میان خوشصداترین مردم در نقاط مختلف ایران گرد میآوردند. آنان زیرنظر استادان موسیقی تعلیم آواز میگرفتند و دستگاهها و مقامها و ردیفهای موسیقی را میآموختند و آموختههای خود را در تعزیهخوانیها به کار میگرفتند. همین گروه از تعزیهخوانان تعلیمدیده موسیقی آشنا، حافظ و عامل اشاعه و استمرار و بقای موسیقی بودهاند.(همان، ص۱۵۷) موسیقی آوازی در تعزیهخوانی رفتهرفته به همت تعزیهخوانانی که در موسیقی و آواز ورزیدگی و مهارت داشتند، تحول یافت و در دوره ناصری به اوج شکوفایی خود رسید. سرانجام، خوانندگانی از مکتب تعزیه برآمدند که در فن موسیقی و آوازخوانی به مقام هنرمندی رسیدند.( خالقی، ج۱، ص۳۴۸) آقاحسین، حاجی بارکالله یا حاجی خان و رضا قلی تجریشی از تعزیهخوانان و موسیقیدانان معروف تهرانی در دوره قاجار، و از دوره ناصری به این سو بودند که همراه با تعزیهخوانی، در مجالس بزم نیز آواز میخواندند.(شهیدی، ج۱، ص۶۸۶،۶۹۰،۶۹۳-۶۹۴، ۶۹۱-۷۱۶ ) میرزا رحیم کمانچهکش نیز از تعزیهخوانهای دوره ناصری بود که در جوانی نقش شبیه حضرت عباس (علیهالسلام) را در تکیه دولت برعهده میگرفت و دستگاههای موسیقی را نیز به تفصیل مینواخت( خالقی، ، ج۱، ص۵۸)برخی از تعزیهخوانان دورهگرد که ایمان و اعتقادی راسخ و راستین به مذهب و تعزیهخوانی نداشتند و به اصطلاح از تیره یزیدی بودند، پس از ماه صفر به جامه مطربی درمیآمدند و در مجالس سرور و عروسی مردم به آوازخوانی و بازیگری میپرداختند. معروفترین آنها احمد مرمری و علی دلربا، از مطربان زنانهپوش و رقاص معروف در تهران بودند. مطربان مرد تهران در آغاز در قهوهخانههای امامزاده زید، امامزاده سیدولی و قهوخانه سید اسماعیل پاتوغ داشتند.( شهری، ج۵، ص۵۳۹-۵۴۰) در حالی که موسیقی در دوره قاجار وضع و حالتی راکد و یکنواخت یافته بود، موسیقی تعزیه و نوحهسرایی و روضهخوانی حالتی وصفی و متنوع داشت و در گسترش موسیقی ایران نقش مؤثری ایفا کرد.(شهیدی، ج۱، ص۴۷۶؛دانشنامه بزرگ اسلامی، تعزیهخوانی.)
تمامی مطالب سایت تحت حمایت قانون «حقوق مولفين» میباشد.
هرگونه سوءاستفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات، بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است.
همچنین استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد
تمامی حقوق برای وبسایت تهران نامه محفوظ است. | طراحی و توسعه توسط رایانیتا