سید عبدالحمید یکی از مشروطه‌خواهانی بود که در جریان درگیری تحصن مشروطه‌خواهان در مسجد جامع و مدرسه حاج ابوالحسن به شهادت رسید. این حادثه در ۱۸ جمادی‌الاول ۱۳۲۴ ق. /۱۱ ژوئیه ۱۹۰۶ م. رخ داد و نقطه عطفی در نهضت مشروطه شد. در ۱۸ جمادی‌الاول ۱۳۲۴ق.، درگیری شدیدی بین قزاقان و طلاب مدرسه و مسجد حاج ابوالحسن پدید آمد. در این درگیری، سید عبدالحمید به شهادت رسید و ادیب‌الذاکرین نیز زخمی شد.کشته شدن سید عبدالحمید باعث ایجاد جوش و خروش عظیمی در شهر شد و مردم به سمت مسجد جامع حرکت کردند. بازارها بسته شدند و مردم در مسجد جامع گرد هم آمدند تا برای تأسیس مشروطه تلاش کنند. شهادت سید عبدالحمید از رویدادهای مهم تاریخ مشروطه است و نقش مهمی در پیشبرد این نهضت داشت.
نهضت مشروطه در شهر تهران با تشکل آزادی‌خواهان در ۱۳۲۲ق./۱۹۰۴م. در همین دوره آغاز شد. درخواست تأسیس عدالت‌خانه نخستین‌بار از سوی مردم در ۱۶ شوال ۱۳۲۳ق./۱۵ دسامبر ۱۹۰۵م.، هم‌زمان با هجرت علما به آستانه حضرت عبدالعظیم و تحصن در آن‌جا در اعتراض به استبداد علاءالدوله حاکم تهران مطرح شد. این نخستین‌بار بود که از مجلس رسیدگی به عرایض متظلمین و از عدالت‌خانه به عنوان یک نهاد سیاسی مشخص سخن گفته شد و تشکیل آن همچون یک خواست همگانی صریحاً اعلام گردید. این تحصن سرانجام در ۱۶ ذیقعده ۱۳۲۳ق./۱۳ ژانویه ۱۹۰۶م.، پس از یک ماه با وعده مظفرالدین شاه برای تدوین و اجرای قانون به پایان رسید.) ملک‌زاده، ص۳۰۸-۳۱۰( علما آنگاه در باغ گلستان و تخت مرمر با شاه ملاقات کردند؛ اما استبداد عین‌الدوله حاکم تهران همچنان ادامه یافت. این فشار سرانجام در ۱۸ جمادی‌الاول ۱۳۲۴ق./۱۱ ژوئیه ۱۹۰۶م.، با درگیری قزاقان با طلاب مدرسه و مسجد حاج ابوالحسن، و زخمی شدن ادیب‌الذاکرین و کشته شدن سیدعبدالحمید نهضت را وارد مرحله دوم کرد. به دستور صدرالعلما پیکر عبدالحمید از بالای امامزاده یحیی تا مسجد جامع تشییع گردید. بازار بسته شد و مردم در مسجد جامع برای تأسیس عدالت‌خانه تحصن کردند.
در روز جمعه ۲۰ جمادی‌الاول ۱۳۲۴ق./۱۳ ژوئیه ۱۹۰۶م. که تمام صحن مسجد و اتاق‌ها و شبستان‌ها و حتی پشت‌بام‌ها و گوشه و کنار مملو از جمعیت بود، در برابر مسجد آقاموسی، نرسیده به چهارسوق بزرگ بازار، درگیری خونینی میان متحصنان و نظامیان رخ داد. علما تصمیم به هجرت به عتبات گرفتند و تجار تهران در سفارتخانه انگلیس، در خیابان علاءالدوله متحص شدند. )ناظم‌الاسلام کرمانی، ج۱، ص۴۰۸-۴۱۴(در یک ماه پس از آن، کار تحصن تا بدانجا بالا گرفت که از پناهنده شدن ۹ نفر تاجر برای گرفتن تأمین جان و مال به گرد آمدن هزاران نفر برای درخواست مشروطیت انجامید و سخنرانی درباره نظام‌های مشروطه اروپایی و بیان مطالبی که پیش‌تر اظهارش در ایران بسیار خطرناک بود، سفارت را به مدرسه علوم سیاسی بزرگی در فضای آزاد بدل کرد.(همان، ص۲۷۴(
تمامی مطالب سایت تحت حمایت قانون «حقوق مولفين» میباشد.
هرگونه سوءاستفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات، بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است.
همچنین استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد
تمامی حقوق برای وبسایت تهران نامه محفوظ است. | طراحی و توسعه توسط رایانیتا