دروازه ها حصار صفوی

دروازه ها حصار صفوی
شاه طهماسب در لشکرکشی‌هایش برای مقابله در برابر تهاجمات ازبک‌ها گاه از تهران به عنوان اردوگاه استفاده می‌کرد و بی‌تردید به اهمیت نظامی این شهر واقف بود. (شاه طهماسب، تذکره، ج۱، ص۱۴-۱۵؛غفاری قزوینی، ج۱، ص۲۹۲-۲۹۳؛روملو، ج۱، ص۳۶۳) از این‌رو به دستور او در ۹۶۱ق./۱۵۵۴م. در تهران بازاری ساختند و بارویی بر گرد شهر کشیدند. درازای این بارو، یک فرسنگ یعنی حدود ۶ هزار گام بود و ۱۱۴ برج به عدد سوره‌های قرآن کریم، و ۴ دروازه داشت. در هر برجی یک سوره از قرآن مجید را دفن کرده، و بر گرد بارو نیز خندقی کنده بودند. (رازی، هفت اقلیم، ج۳، ص۷؛مجدی، زینت المجالس، ج۱، ص۷۶۸؛ بافقی، محمدمفید، مختصر مفید، ج۱، ص۱۲۱؛ هدایت، رضاقلی، روضة الصفا، ج۹، ص۱۹۷؛اعتمادالسلطنه، مرآة البلدان، ج۱، ص۸۲۸)دروازه‌های چهارگانه تهران عبارت بودند از: ۱. دروازه حضرت عبدالعظیم یا دروازه اصفهان در جنوب تهران. این دروازه در جانب شمالی خیابان مولوی امروزی، ابتدای بازار دروازه یا بازار حضرتی واقع بوده است. این بازار را به سبب آن‌که به روی جاده حضرت عبدالعظیم باز می‌شد، «بازار حضرتی»، و از آن‌جا که به دروازه می‌رسید، «بازار دروازه»، و خود دروازه را به سبب آن‌که به روی جاده اصفهان باز می‌شد، «دروازه اصفهان» نیز می‌گفتند. ۲. دروازه دولاب در شرق تهران آن زمان، در خیابان ری حدود سه راه بوذرجمهری (۱۵ خرداد کنونی) در مدخل بازارچه نایب‌السلطنه. ۳. دروازه شمیران در شمال شرقی تهران قدیم در مدخل خیابان پامنار نرسیده به خیابان چراغ برق (امیرکبیر). ۴. دروازه قزوین در غرب تهران آن روزگار، حدود میدان شاپور (وحدت اسلامی) در مدخل بازارچه قوام‌الدوله. (کریمان، ج۱، ص۱۲۳-۱۲۵؛معتمدی، محسن، جغرافیای تاریخی تهران، ج۱، ص۲۴-۲۵)