دبستان ارامنه توسط میسیون آمریکایی در ایران
در سال 1872 م./1250 ش.، هیئتی از میسیونرهای آمریکایی به ریاست «جيمز باست» مأموریت یافتند تا شعبهای از میسیون را در ایران تأسیس کنند. پس از بررسیهای دقیق، تهران به عنوان محل فعالیت انتخاب شد. جيمز باست پس از ورود به پایتخت، به یادگیری زبان فارسی پرداخت تا بتواند با مردم محلی ارتباط مؤثرتری برقرار کند. در آن زمان، ارمنیهای ساکن تهران دبستان کوچکی داشتند که هزینههای آن از طریق شهریه دانشآموزان تأمین میشد. این دبستان هرچند محدود بود، اما نشاندهنده نیاز جامعه ارامنه به آموزش مدرن بود. در سال 1251 ش./1289 ق.، میسیون آمریکایی دبستان جدیدی را برای ارامنه در نزدیکی دروازه قزوین تهران تأسیس کرد. این مدرسه که در ابتدا تنها ده دانشآموز داشت، به عنوان نخستین پایه دبیرستان البرز شناخته میشود. تأسیس این دبستان گامی مهم در توسعه آموزش مدرن در ایران بود و نشاندهنده تلاش میسیونرها برای گسترش آموزش در میان اقلیتهای مذهبی و سایر گروههای اجتماعی بود. تأسیس این دبستان نه تنها برای جامعه ارامنه تهران، بلکه برای کل سیستم آموزشی ایران اهمیت داشت. این اقدام نشاندهنده ورود روشهای آموزشی مدرن به ایران بود و به تدریج الگویی برای سایر مدارس شد. دبیرستان البرز که بعدها از این دبستان توسعه یافت، به یکی از مهمترین مراکز آموزشی ایران تبدیل شد و نقش بسزایی در تربیت نسلهای بعدی دانشآموزان و دانشجویان ایفا کرد.(روز شمار تاریخ معاصر ایران ج 1 ص 198)