باغ (و عمارت) میرزا محمد خان کشیکچی‌باشی

باغ (و عمارت) میرزا محمد خان کشیکچی‌باشی
در دوره قاجاریان دربند مورد توجه شاهان، درباریان و مردم تهران قرار گرفت. یکی از رجال عصر قجر که در دربند دارای باغ و عمارت ییلاقی بود، می‌توان به میرزا محمد خان کشیکچی‌باشی اشاره کرد که در این باره اعتمادالسلطنه، در14 شعبان 1268، می نویسد؛ در باغ خود از ناصرالدین شاه قاجار (‌ 1264-1313 ق/ 1848-1895 م) پذیرایی نموده است. افزون بر اینها، در دربند بنایی سلطنتی به نام عمارت ناهارخوری وجود داشت که شاهان قاجار بدانجا رفت‌وآمد داشتند. در 1290 ق.، اعتمادالسلطنه به ریاست ادارۀ عمارت و باغات دیوانی، از جمله عمارت ناهارخوری دربند منصوب شد (اعتمادالسلطنه، مرآت … ،ج2 ، 1129، 1742).

اسامی دهات کشور، وزارت کشور، تهران، 1323 ش؛ اعتمادالسلطنه، محمدحسن، روزنامۀ خاطرات، به کوشش ایرج افشار، تهران، 1345 ش؛ همو، مرآة البلدان، به کوشش عبدالحسین نوایی و هاشم محدث، تهران، 1367 ش؛ بلاغی، عبدالحجت، تاریخ تهران، قسمت شمالی و مضافات، شمران قدیم، قم، 1350 ش؛ «تاریخچۀ محلۀ دربند»، محلۀ دربند (مل‌ )؛ «دربند، دیدارگاه دلدادگان»، جدید آنلاین (مل‌ )؛ سپهر، محمدتقی، ناسخ التواریخ، به کوشش جمشید کیانفر، تهران، 1377 ش؛ ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، تهران، 1371 ش؛ «سیل تجریش»، شهرنامه (مل‌ )؛ شمیم، علی‌اصغر، ایران در دورۀ سلطنت قاجار، تهران، 1342 ش؛ «شناسنامۀ محله»، محلۀ دربند (مل‌ )؛ صادق (مستشارالدوله)، صادق، یادداشتهای تاریخی، به کوشش ایرج افشار، تهران، 1361 ش؛ فرهنگ جغرافیایی ایران، دایرۀ جغرافیایی ستاد ارتش، تهران، 1328 ش؛ قزوینی، زکریا، آثار البلاد، بیروت، 1404 ق/ 1984 م؛ کریمان، حسین، تهران در گذشته و حال، تهران، 1355 ش؛ همو، قصران ( کوهسران)، تهران، 1356 ش؛ گزارش مشروح حوزۀ سرشماری تهران، وزارت کشور، تهران، 1337 ش؛ مرعشی، ظهیرالدین، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران، به کوشش محمدحسین تسبیحی، تهران، 1345 ش؛ همو، تاریخ گیلان و دیلمستان، به کوشش منوچهر ستوده، تهران، 1364 ش؛ مستوفی، عبدالله، شرح زندگانی من، تهران، 1343 ش؛ معتمدی، محسن، جغرافیای تاریخی تهران، تهران، 1381 ش؛ معیرالممالک، دوستعلی، وقایع الزمان، به کوشش خدیجه نظام مافی، تهران، 1361 ش؛ معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران، 1364 ش؛ «موقعیت جغرافیایی»، محلۀ دربند (مل‌ )؛ نورآقایی، آرش، «تور خمین تا تهران»، همشهری آنلاین (مل‌ )؛ وقایع اتفاقیه، تهران، 1270 ق، شم‌ 183؛ نیز:

Darband … , www.darband.mytehran.ir (acc. Jun. 30, 2013); Hamshahrionline, www.hamshahrionline.ir/ details/ 40328 (acc. Dec. 29, 2007); Jadidonline, www. jadidonline.com/ story/ 05022007/ fq/ darband (acc.May 2, 2007); Shahrnameh, www.shahrnameh.com/ index. php?option=com-content&view=article&id=1299 (acc. Jul.17,2007).
علیرضا بنی‌جانی