باغ دیوانخانه

باغ دیوانخانه
کهن‌ترین بنای به جامانده در ارگ که در زمان کریم خان زند به نام دیوانخانه به همراه باغ جنب آن و حرمخانه ساخته شد و در عهد آقا محمدخان قاجار با انتقال درها، ستونها، آیینه‌ها و تابلوهای تالار کریم‌خان از شیراز به آنجا تغییراتی یافت. با نصب تخت معروف به مرمر در این ایوان که به دستور فتحعلی‌شاه ساخته شده بود، نام آن به تالار مرمر یا عمارت تخت مرمر تغییر یافت. این ایوان از یک سو باز است و رو به حیاط دارد. ۳ طرف ایوان با انواع نقاشیها، آینه‌کاری و گچ‌بری تزیین یافته است. و پردۀ ضخیم گلدوزی شده‌ای هنگامی که مراسمی نبود، تالار را از تابش مستقیم آفتاب و باد و باران حفظ می‌کرده است(ساروی،۲۲۱؛ موسوی،۱۶، ۹۲؛ اعتمادالسلطنه، مرآت…،ج ۱ ، ۸۴۴-۸۵۴؛ مستوفی،ج ۱ ، ۱۷؛ کرزن، ۴۱۴-۴۱۵؛ ذکاء، ۴۱-۴۵، ۵۰، ۱۰۸).
در گوشۀ شمال غربی محوطۀ باغ، ایوان ۳ دهنۀ ستون‌داری قرار دارد که از بقایای ابنیۀ کریم‌خان زند است و حوضی در وسط آن قرار دارد که از آب قنات پر می‌شده است (معیرالممالک، ۴۲؛ معتمدی، ۷۷، موسوی، همانجا). این بنا که خلوت کریم‌خانی خوانده می‌شود، همان حرمخانه است.
احداث این بنا از دورۀ آقا محمدخان قاجار آغاز شد و در زمان فتحعلی‌شاه به پایان رسید. عمارت خروجی، باغ گلستان را دو قسمت می‌کرد و شامل اتاق موزۀ قدیم، تالار آیینۀ گلستان قدیم، صندوقخانه و رختدارخانۀ سلطنتی بود و تخت طاووس در اتاق آیینۀ گلستان قرار داشت که پس از تخریب این عمارات و احداث موزه و تالار گلستان جدید، به این عمارات منتقل شد (ذکاء، ۱۶۳، ۲۵۸، ۲۶۷؛ اعتمادالسلطنه، همان،ج ۱ ، ۱۰۵).