مجلس – تهران نامه https://tehrannameh.com دانشنامه تاریخی جغرافیایی تهران به کوشش داریوش شهبازی Wed, 28 Jul 2021 22:51:42 +0000 fa-IR hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.3 https://tehrannameh.com/wp-content/uploads/2024/10/cropped-logo2-32x32.png مجلس – تهران نامه https://tehrannameh.com 32 32 سه راه ژاله https://tehrannameh.com/list/%d8%b3/%d8%b3%d9%87-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%da%98%d8%a7%d9%84%d9%87/ https://tehrannameh.com/list/%d8%b3/%d8%b3%d9%87-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%da%98%d8%a7%d9%84%d9%87/#respond Wed, 28 Jul 2021 22:51:42 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%b3%d9%87-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%da%98%d8%a7%d9%84%d9%87/ سه راه ژاله – تقاطع خیابان های بهارستان و ژاله (مجاهدین اسلام)

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%b3/%d8%b3%d9%87-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%da%98%d8%a7%d9%84%d9%87/feed/ 0 اولین مجله علمى https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%ac%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%85%d9%89/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%ac%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%85%d9%89/#respond Sun, 19 Mar 2017 20:52:52 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%ac%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%85%d9%89/ در سال 1293 خ. هیئتى از نویسندگان جوان كه از تربیت شدگان مدارس جدید بودند به تأسیس «مجله علمى» همت گماشتند و از طرف خود مردى به نام حسین طهرانى را براى اداره امور مجله برگزیدند. نام مجله علمى به خط درشت چاپ مى‌‌شد و در زیر آن عبارت «توانایى فرع دانایى» قرار داشت. قطع مجله ربع ورق بزرگ بود و با حروف سربى به چاپ مى‌‌رسید. مطالب مندرج در مجله علمى مشتمل بر موضوعات تاریخى، سیاسى، اقتصادى، مالى، صنفى، جغرافیایى، صنعتى بود كه به صورت مقالات طولانى در شماره‌‌هاى پى در پى چاپ مى‌‌شد. چنین تصور مى‌‌شود كه پس از مهاجرت ملیون و بسته شدن مجلس و تعطیلى احزاب و مطبوعات ملى، این مجله هم تعطیل شد.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%ac%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%85%d9%89/feed/ 0 اولین مجلس مؤسسان https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%ac%d9%84%d8%b3-%d9%85%d8%a4%d8%b3%d8%b3%d8%a7%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%ac%d9%84%d8%b3-%d9%85%d8%a4%d8%b3%d8%b3%d8%a7%d9%86/#respond Sun, 19 Mar 2017 20:51:18 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%ac%d9%84%d8%b3-%d9%85%d8%a4%d8%b3%d8%b3%d8%a7%d9%86/ در سال 1304 خ. اولین مجلس مؤسسان در تكیه دولت تهران تشكیل شد و این مجلس عزل احمد شاه از سلطنت و خاتمه سلسله پادشاهى قاجاریه را تصویب نمود.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%ac%d9%84%d8%b3-%d9%85%d8%a4%d8%b3%d8%b3%d8%a7%d9%86/feed/ 0 اولین دوره قانون‌‌گذارى https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%82%d8%a7%d9%86%d9%88%d9%86%da%af%d8%b0%d8%a7%d8%b1%d9%89/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%82%d8%a7%d9%86%d9%88%d9%86%da%af%d8%b0%d8%a7%d8%b1%d9%89/#respond Sun, 19 Mar 2017 18:56:59 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%82%d8%a7%d9%86%d9%88%d9%86%da%af%d8%b0%d8%a7%d8%b1%d9%89/ دوره اول مجلس قانون‌‌گذارى انتخاب نمایندگان بر اساس رأى مردم نبود، بلكه از طرف اصناف، طبقات مختلف حتى شاهزادگان انتخاب شده بودند. اما از دوره‌‌هاى بعدى طرز انتخاب نمایندگان به طور مستقیم و یا به صورت مخفى انجام مى‌‌شده است. از 60 نفر نمایندگان تهران، چهار تن از شاهزادگان قاجار، چهار نفر از علما و طلاب، ده نفر از بازرگانان، ده نفر از مالكان و كشاورزان، و 32 نفر بقیه از پیشه‌‌وران و اصناف بودند و بدین ترتیب اكثریت با بازاریان و اصناف بود و این اكثریت پس از انتخاب نمایندگان شهرستان‌‌ها نیز همچنان حفظ شد. / روزنامه ایران، شماره 1967.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%82%d8%a7%d9%86%d9%88%d9%86%da%af%d8%b0%d8%a7%d8%b1%d9%89/feed/ 0 اولتیماتوم (اتمام حجت) https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%d8%aa%db%8c%d9%85%d8%a7%d8%aa%d9%88%d9%85-%d8%a7%d8%aa%d9%85%d8%a7%d9%85-%d8%ad%d8%ac%d8%aa/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%d8%aa%db%8c%d9%85%d8%a7%d8%aa%d9%88%d9%85-%d8%a7%d8%aa%d9%85%d8%a7%d9%85-%d8%ad%d8%ac%d8%aa/#respond Sun, 19 Mar 2017 15:51:02 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%88%d9%84%d8%aa%db%8c%d9%85%d8%a7%d8%aa%d9%88%d9%85-%d8%a7%d8%aa%d9%85%d8%a7%d9%85-%d8%ad%d8%ac%d8%aa/ در اواخر قاجاریه وضع كشور بسیار اسفبار بود. پادشاهان ضعیف، درباریان و ملایان و بازاریان وابسته و ترسو كه غالباً تابعیت یكى از دو كشور روس و انگلیس را داشتند، گردن كشى سركشان و ناامنى، اقتصاد مرده و مردم رنجور و سرخورده و عوامل دیگر همه دست به دست هم داده ایران زمین را چنان خوار و خفیف كرده بودند كه هر روز كشور در معرض اولتیماتومى از سوى قدرت‌‌هاى خارجى بود. عباراتى از تاریخ آن زمان: «جواب سربالاى وكلاء ]مجلس [به خصوص دموكرات‌‌ها به وزیرخارجه سبب شد كه سفارت رسماً وارد كار شده مراسله‌‌اى به وزارت خارجه بنویسد و تخلیه باغ و عمارت  و املاك شعاع‌‌السلطنه را از دولت بخواهد. عاقلانه این بود كه خود دولت ژاندارم‌‌هاى مالیه را بردارد و ممكن بود در ضمن مذاكره قرارى هم بگذارند كه سفارت سالداتى هم به آن‌‌جا نفرستد، ولى باز شوستر با قواى دموكرات‌‌ها ایستادگى كرد و راضى به برداشتن مأمورین خود نشد. بالاخره این بار اولتیماتومى از طرف سفارت به وزارت خارجه رسید كه باید شوستر [آمریكایى] كه مؤسس این اهانت به سفارت روس شده است به جرم این رفتار از كار خارج شود و دولت ایران تعهد كند كه من‌‌بعد بدون رضایت دولت روس از خارجه مستشار استخدام نكند و وزیر خارجه رسماً به سفارت آمده عذرخواهى نماید.» انتشار این اخبار در تهران و ولایات همه طبقات را اعم از آزادى طلب و ارتجاعى به هیجان آورد. در تهران یكى از فارغ التحصیل‌‌هاى دوره آخر مدرسه سیاسى كه هنوز وارد كار دولتى هم نشده بود و خود را دموكرات مى‌‌خواند عده‌‌اى از شاگردان مدارس را دور خود جمع كرد. این عده در خیابان‌‌ها راه افتادند و با ذكر (یا مرگ یا استقلال) نمایشاتى بر ضد این اقدام سفارت دادند. مردم شهر از سوارى ترامواى اسبى و ترن راه آهن حضرت عبدالعظیم استنكاف كردند. اكثر مردم از خوردن قند روسى هم خوددارى كردند… .» / شرح زندگانى من، ج 2، ص 504.

«در موقع اولتیماتوم روس شاگردان مدارس با عَلَم یا مرگ یا استقلال دور شهر گشتند، در این موقع هم دانشجویان در میدان بهارستان میتینگ دادند و الغاى نفت جنوب و انحلال بانك شاهنشاهى را مى‌‌خواستند… .» / خاطرات و خطرات، ص 465.

 

 

 

 

  «در نتیجه اتمام حجت (اولتیماتوم) روسیه در مورد مستر شوستر مستشار مالیه آمریكایى و اخراج او، تشنجى سخت به خود گرفت و نبرد عنیفى بین دموكرات و اعتدال در كار شد. عاقبت دموكرات‌‌ها مغلوب گردیدند و مستر شوستر از ایران رخت بربست و مجلس هم به سر آمد و ناصرالملك دیگر انتخابات را تجدید نكرد.» / تاریخ مختصر احزاب سیاسى، ج 2، ص 13.

 «شوستر چاره‌‌اى جز جا خالى كردن نداشت در دهه اول محرم 1310 ق. در همان روزهاى اول اعلان اولتیماتوم از تهران براى اروپا و آمریكا خارج شد…» / شرح زندگانى من، ج 2، ص 504.

 «روسیه انفصال شوستر و دیگر مستشاران را مى‌‌خواست و انگلستان هم از آن حمایت مى‌‌كرد…» / از سید ضیاء تا بختیار، ص 15.

 «تا آغاز جنگ جهانى اول، دو قدرت، گاه با هم و گاه جدا از هم در كار ایجاد اغتشاش و آشوب به هر نحو ممكن در ایران بودند تا هم امكان پا گرفتن حكومتى مستقل را از بین ببرند و هم شرایط را براى اعمال نفوذ دائمى خود مساعد نگه دارند. اولتیماتوم انگلستان به ایران و تهدید به پیاده كردن نیرو در جنوب كشور، به بهانه اغتشاشات جنوب كه خود باعث آن بودند، قتل صنیع‌‌الدوله كه در صدد كشیدن راه آهن و جلب نفوذ آلمان‌‌ها در ایران بود، نفوذ دادن محمدعلى شاه مخلوع در داخل خاك ایران… مخالفت با مستشاران آمریكایى و بلژیكى و ایجاد غائله مربوط به املاك شعاع‌‌السلطنه كه به اولتیماتوم روسیه انجامید…» / همان مرجع، ص 15.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%d8%aa%db%8c%d9%85%d8%a7%d8%aa%d9%88%d9%85-%d8%a7%d8%aa%d9%85%d8%a7%d9%85-%d8%ad%d8%ac%d8%aa/feed/ 0 انجمن وفائیه كفاشخانه https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%88%d9%81%d8%a7%d8%a6%db%8c%d9%87-%d9%83%d9%81%d8%a7%d8%b4%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%88%d9%81%d8%a7%d8%a6%db%8c%d9%87-%d9%83%d9%81%d8%a7%d8%b4%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/#respond Sun, 19 Mar 2017 14:25:27 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%88%d9%81%d8%a7%d8%a6%db%8c%d9%87-%d9%83%d9%81%d8%a7%d8%b4%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/ از انجمن‌‌هاى صنفى تهران بود. انجمن كاركنان كفاشخانه پایتخت به این نام معروف بود. اعلان تأسیس این انجمن در تاریخ 5 رمضان 1325 در روزنامه حبل‌‌المتین درج شد و اعضاى آن در ضمن این اعلان خود را كارگران كفاشخانه اسلامیه دارالخلافه معرفى و اعلام كردند كه از صغیر و كبیر دست به دست یكدیگر داده و برادروار در حضور خالق به قرآن سوگند یاد كرده و متعهد شدند كه روز به روز در ترقى صنعت كفاشى كوشیده: تا مملكت در این مورد از سایر ممالك بى‌‌نیاز شود. این كارگران از تلاش و توجهات كارفرمایان خود در راه تشكیل انجمن نیز قدردانى كردند. آنان قرار نهادند كه تحت نام انجمن وفائیه هفته‌‌اى دو بار جلسه تشكیل دهند و در ترویج صنعت كفاشى بكوشند و در ضمن سایر صنایع مملكت را در این راه تشونق كنند. از این انجمن گروهى در روز نبرد مجلس و محمدعلى‌‌شاه در محل مجلس و مسجد سپهسالار حضور داشتند كه در كنار سایر انجمن‌‌ها در مقابل نیروهاى دولتى مقاومت مى‌‌كردند. / حیات یحیى، ج 2، ص 417.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%88%d9%81%d8%a7%d8%a6%db%8c%d9%87-%d9%83%d9%81%d8%a7%d8%b4%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/feed/ 0 انجمن همت‌‌آبادى https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%87%d9%85%d8%aa%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af%d9%89/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%87%d9%85%d8%aa%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af%d9%89/#respond Sun, 19 Mar 2017 14:20:16 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%87%d9%85%d8%aa%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af%d9%89/ از انجمن‌‌هاى مذهبى تهران بود. این انجمن كه با نام اسلام و انجام وظیفه امر به معروف و نهى از منكر تشكیل شده بود، دست به اقداماتى مى‌‌زد كه مخل نظم شهر و برهم زدن آسایش مردم شده بود. با بالا گرفتن اعمال خلاف قانون انجمن همت‌‌آبادى مجلس طى اقدامى بى‌‌سابقه براى نخستین بار از وزارت داخله خواست تا بساط انجمن را برچیند تا اعمال افراطى آن دستاویزى براى تعطیلى كل انجمن‌‌ها نشود. نام این جمعیت در مكاتبات كاركنان سفارت انگلیس در ایران با لندن انجمن اخوت ضبط شده است. / اسناد محرمانه وزارت خارجه انگلستان، سند شماره 131، حسن معاصر، ص 304.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%87%d9%85%d8%aa%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af%d9%89/feed/ 0 انجمن معمارخانه https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/#respond Sun, 19 Mar 2017 14:03:10 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/ از انجمن‌‌هاى صنفى تهران بود. معمارها تحت عنوان انجمن معمارخانه در صدد احقاق  حقوق خویش برآمدند، مدیر انجمن شیخ حسن‌‌خان نائب بود. صنف معمار بر سرطلبى سى و دو هزار تومانى كه از امین حضرت داشت به مجلس شكایت كرد. مجلس نهیز به ریاست صنیع‌‌الدوله حكم به برحق بودن انجمن صادر كرد و وصول طلب معمارها را بر عهده بازماندگان امین حضرت نهاد. / حیات یحیى، ج 2، ص 417.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/feed/ 0 انجمن مظفرى https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b8%d9%81%d8%b1%d9%89/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b8%d9%81%d8%b1%d9%89/#respond Sun, 19 Mar 2017 13:56:52 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b8%d9%81%d8%b1%d9%89/ یكى از انجمن‌‌هاى تهران كه محلش نزدیك مجلس بود و در جریان بمباران مجلس شوراى ملى و غارت دكاكین و خانه‌‌هاى اطراف، این انجمن نیز كه اعضایش از هواداران مشروطیت بودند، تخریب و غارت گردید.

 «… چه فاصله بین انجمن آذربایجان و انجمن مظفرى و مجلس این خانه واقع شده بود…» / تاریخ بیدارى ایرانیان، ج 2، ص 383.

 «اسماعیل خان كه از تفنگداران مخصوص مرحوم مظفرالدین شاه بود در سال گذشته در انجمن مظفرى از اعضاى انجمن و در زمره مشروطه خواهان بود… به اتهام داشتن نارنجك به دار آویخته شد…» / همان مرجع، صص 304 و 305.

 در صفحه 379 كتاب تهران قدیم در ارتباط اسماعیل خان از تفنگداران مظفرالدین شاه با انجمن مظفرى چنین اشاره شده: «اسماعیل خان پس از این‌‌كه به نهضت مشروطه‌‌خواهان پیوست در جریان بمباران مجلس در انجمن مظفرى سنگر گرفته و با قزاقان مى‌‌جنگید.

گروهى از نوكران مظفرالدین شاه كه به واسطه به قدرت رسیدن محمدعلى‌‌شاه، زیان دیده بودند، در شوال 1325ق. این انجمن را تأسیس كردند. اما تركیب اعضاى انجمن محدودبه این طبقه نماند، بلكه پس از مدتى، تقریباً تركیب نخستین آن تغییر یافت زیرا انجمن اعلام نموده بود كه هر كس بدون هیچ محدودیتى از لحاظ خاستگاه طبقاتى، مى‌‌تواند به عضویت انجمن درآید، از این رو پس از چندى به یكى از پرجمعیت‌‌ترین و قدرتمندترین انجمن ملى تبدیل شد. جلسات انجمن مظفرى در روزهاى پنجشنبه و در محل انجمن در جنب بهارستان برگزار مى‌‌شد. / حبل‌‌المتین، (تهران) سال اول، یكشنبه، 23 ذى‌‌القعده، 1325، شماره 192، و همان‌‌جا، سال دوم، شنبه 21 ربیع‌‌الاول 1326، شماره 6.

 تفنگچى‌‌هاى انجمن مظفرى به همراهى مجاهدان انجمن حمیت در محل این انجمن كه در نزدیكى مجلس قرار داشت، علیه نیروهاى دربار و قزاق جنگیدند، دولت‌‌آبادى، مجاهدان هر دو انجمن را در این جنگ به این شرح شمرده است: موثق‌‌السلطنه حیدرقلى‌‌خان پسر موثق‌‌السلطنه، اسمعیل‌‌خان تبریزى، مشهدى رسول، مهدى قلى‌‌خان، على قلى‌‌خان، آقا مهدى، بهرام خان خواجه، آقا بشارتخان، آقا جواد سمسار، مظفر قلى‌‌خان، میرزا شفیع، سید عبدالله. / حیات یحیى، ج 2، ص 318.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b8%d9%81%d8%b1%d9%89/feed/ 0 انجمن مركزى https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b1%d9%83%d8%b2%d9%89/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b1%d9%83%d8%b2%d9%89/#respond Sun, 19 Mar 2017 13:52:41 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b1%d9%83%d8%b2%d9%89/ «… پس از كمك انجمن آذربایجان و تندروان مجلس و براى دست اندازى و نفوذ در سایر انجمن‌‌ها انجمنى به نام انجمن مركزى مركب از نمایندگان منتخب انجمن‌‌هاى پایتخت تأسیس كردند تا مشكلات خود را با انجمن مركزى در میان گذارند و انجمن مركزى مشكلات آن‌‌ها را نزد مجلس و دولت و وزارتخانه‌‌ها حل و فصل نماید… .» / یادداشت‌‌هاى احتشام‌‌السلطنه، ص 664.

رشد روزافزون تعداد انجمن‌‌هاى ملى در صحنه سیاسى مملكت، ضرورت ایجاد یك سازمان و مركز هماهنگ كننده را براى انقلابیون و به خصوص سران نهضت آشكار ساخت.

 تأسیس انجمن مركزى در راستاى ایجاد هماهنگى و تنظیم فعالیت‌‌هاى انجمن‌‌هاى پایتخت صورت گرفت. اعضاى این انجمن از دو دسته تشكیل مى‌‌شدند یك دسته منتخبان خود انجمن و دسته دیگر منتخبان سایر انجمن‌‌ها بودند كه از هر انجمن دو نفر نماینده در موقع جلسه انجمن مركزى حاضر مى‌‌شدند. در واقع انجمن‌‌ها الگوى عملكرد خود را از این انجمن برداشت مى‌‌كردند و از این رو اختلاف اساسى میان انجمن‌‌هاى ملى بروز نمى‌‌كرد. همچنین انجمن مركزى در اختلاف ایجاد شده میان انجمن‌‌ها محل قضاوت و داورى قرار مى‌‌گرفت. / حبل‌‌المتین، 7 رمضان 1325، شماره 142.

 از جمله فعالیت‌‌هاى انجمن مركزى، تحصن انجمن در صحن بهارستان براى تصویب متمم قانون اساسى و همچنین اعتراض به عدم گسیل نیرو از سوى دولت براى بازگرداندن آرامش به خوى، ارومیه و ماكو بود. / حبل‌‌المتین، 20 شعبان 1325، شماره 127.

 نكته حائز اهمیت در مورد انجمن مركزى، ریاست ارشدالدوله بر آن است كه اكثر منابع نفوذ وى در دستگاه مشروطه را برنامه‌‌اى حساب شده از سوى دربار براى تخریب نهضت عنوان كرده‌‌اند. سرانجام اختلاف میان سران انجمن مركزى یعنى ارشدالدوله و ملك‌‌المتكلمین سبب كناره‌‌گیرى ارشدالدوله از انجمن گردید و وى پس از آن آشكارا به جبهه مقابل پیوست و در روز بمباران مجلس از عاملان اصلى دربار بود.

 پس از تعطیل شدن انجمن مركزى، انجمن دیگرى در اواخر سال 1325ق. با نام انجمن «رابطه سیار« جهت انجام وظیفه هماهنگ ساختن اعمال انجمن‌‌ها به وجود آمد. این انجمن هر هفته با حضور نمایندگان تمامى انجمن‌‌ها به صورت سیار در یكى از انجمن‌‌هاى پایتخت تشكیل جلسه داده، درباره مسائل پیش آمده به تصمیم‌‌گیرى مى‌‌پرداخت. / حبل‌‌المتین، 14 صفر 1326، ش 254.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%86%d8%ac%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b1%d9%83%d8%b2%d9%89/feed/ 0