شتر – تهران نامه

وزن بار حیوانات

manger — Wed, 08 Sep 2021 12:11:21 +0000

وزن بار حیوانات – وزن بار حیوانات در ایران در اواخر دوران ناصری به تصریح یوشیدا عبارت بود از؛ یک بار شتر را حدود هفتاد من( 210 کیلوگرم)، بارِ استر را سی و پنج تا پنجاه من و بار الاغ را بیست و دو تا سی من نوشته و کرایه بار را حدود هر یکصد من دو قران ذکر کرده است. / سفرنامه فوروکاوا، 103.

شترقربانی

manger — Fri, 12 Mar 2021 14:15:17 +0000

شترقربانی – سنتی آیینی – مذهبی بود که در تهران قدیم در دوره قاجاریه انجام می شد. اوج این مراسم مربوط به عصر ناصری است که در میدان توپخانه با تشریفات هرچه تمام تر اجرا می گردید و تا دوره رضا شاه ادامه یافت و با مخالفت وی این رسم برافتاد. مراسم شترقربانی یا به اصطلاح تهرانی ها شترقربونی در روز عید قربان و با تشریفاتی خاص و جالب توجه برگزار می شد. در روز نهم ذی الحجه، شتری نر و درشت استخوان را بسیار زیبا با شال و زنگوله و زیور می آراستند و پیکرش را ریسه می آویختند و زینت می بستند. دست و پایش را حنا می گرفتند و با هلهله و شور و نشاط از اصطبل خیابان علاءالدوله به میدان توپخانه می آوردند. موزیکانچیان قشون هم متشکل از شیپورچی، طبل زنان و سرنازن این جمع را همراهی می کردند. از جار و جنجال مردم بی عار و بی کار غوغایی بپا می شد. سوار شتر شاهی بود که تا پایان مراسم پادشاهی اش دوام داشت. این سمت« شاه شتر قربانی» موقت را مردی کارکشته با آرایشی خاص پادشاه« کلاه نیم تاجدار، شمشیر مرصع، حمایل، قمه، درجه و نشان» برعهده داشت. شتر را با نیزه از پای درمی آوردند و گوشت قربانی را پاره پاره می کردند و به هر یک از صنوف سهمی می دادند.

در لغتنامه دهخدا شترقربانی یا شترقربونی (در تداول مردم تهران ) چنین معنا شده است: نحر کردن شتری از طرف دولت در عید گوسفندکشان در قربانگاه . (یادداشت مؤلف ). نحر کردن شتری در عید قربان پس از آراستن ودر کوچه و بازار پایتخت گرداندن . قربانی یک شتر در روز عید قربان طبق تشریفات خاص و این امر تا اوایل سلطنت رضاشاه پهلوی معمول بود. (فرهنگ فارسی معین ).

– عید شترقربانی ؛ عید اضحی . عید قربان . عید گوسفندکشان . روز دهم عرفه پس از اداء مراسم قربانی کردن یک شتر. (از یادداشت مؤلف ).

وزیر دواب

manger — Sun, 07 Feb 2021 15:51:13 +0000

وزیر دوّاب – دواب ، یعنی جانوران است ولی در فارسی بدون تشدید باء و بیشتر به معنی ستور که سواری می دهد و بار می کشد استعمال شود. وزیر دواب یعنی مستوفی که به جمع و خرج و اسقاط و عمل و غیرهٔ شترخانه و قاطرخانه رسیدگی می کرده است.

اصطبل (اسطبل)

manger — Tue, 07 Mar 2017 12:56:22 +0000

محل نگهدارى چهارپایان (طویله) است. از آن‌‌جا كه چهارپایان تنها وسیله حمل و نقل نفر و كالا بود، اصطبل از ملزومات كاخ‌‌هاى سلطنتى و ساختمان‌‌هاى حكومتى و اشخاص متمول بوده است. در آن روزگار گو این‌‌كه نیاز به چهارپایان آن‌‌قدر بود كه خانواده‌‌هاى ضعیف‌‌تر هم اگر توان نگهدارى اسب نداشتند، دست كم الاغى داشتند؛ بنابراین اغلب خانه‌‌ها محلى براى نگهدارى چهارپایان داشت. براین اساس در بررسى ساختمان‌‌هاى تهران قدیم در نقاط مختلف به اصطبل‌‌هاى گوناگون برمى‌‌خوریم. البته آنچه در این‌‌جا مورد نظر است، اصطبل عمارات سلطنتى و مهم شهر تهران است.

در آمار دارالخلافه به سال 1269ق. تعداد طویله‌‌هاى خارج خانه، 165 باب بود و در سال 1317ق. این عدد به 276 باب از این قرار رسید: محله دولت 70، سنگلج 117، بازار 37، چال میدان آمار نگرفتند، عودلاجان 52 باب.

در دوره ناصرى غیر از اسب و الاغ از شتر و قاطر نیز براى حمل و نقل استفاده مى‌‌شد كه محل نگهدارى شتر را شترخانه و محل نگهدارى قاطر را قاطرخانه و مسئول قاطرها را قاطرچى مى‌‌گفتند كه معمولاً افرادى شرور و بى‌‌انضباط بودند. عوام افراد بسیار بى‌‌ادب را به قاطرچى تشبیه مى‌‌كردند.

نگهدارنده چهارپایان براى رسیدگى به امور تغذیه و نظافت و بهداشت را چاروادار یا خركچى مى‌‌گفتند و كالسكه ران، سورچى نامیده مى‌‌شد. نكته مهم آن‌‌كه در دوران قاجاریه در كنار امامزاده‌‌ها و سراى مجتهدان بزرگ و مسجد شاه تهران، جهت بست نشستن افراد نام اصطبل شاهى را هم مى‌‌بینیم.