شاه طهماسب – تهران نامه https://tehrannameh.com دانشنامه تاریخی جغرافیایی تهران به کوشش داریوش شهبازی Sun, 19 Mar 2017 21:11:50 +0000 fa-IR hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.3 https://tehrannameh.com/wp-content/uploads/2024/10/cropped-logo2-32x32.png شاه طهماسب – تهران نامه https://tehrannameh.com 32 32 اولین معمار تهرانى https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%89/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%89/#respond Sun, 19 Mar 2017 21:11:50 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%89/ «در متون دوره صفوى به یكى از معماران هم‌‌عصر شاه طهماسب كه بى تردید در ساختمان برج و باروى شهر شركت داشته، اشاره شده است، سام میرزا در تحفه سامى در معرفى یكى از شاعران دوره شاه طهماسب به نام حافظى مى‌‌نویسد: «پدرش از معماران تهران و از خانواده‌‌اى فقیر بود.» / تحفه سامى، ص 164 نقل از تهران به روایت تاریخ، ص 67.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%89/feed/ 0 اولین برج و باروى تهران https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d8%a8%d8%b1%d8%ac-%d9%88-%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%88%d9%89-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d8%a8%d8%b1%d8%ac-%d9%88-%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%88%d9%89-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/#respond Sun, 19 Mar 2017 17:29:31 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d8%a8%d8%b1%d8%ac-%d9%88-%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%88%d9%89-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/ اولین برج و باروى تهران در سال 961 ق. به فرمان شاه طهماسب صفوى ساخته شد. !رجوع کنید به برج و بارو.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%88%d9%84%db%8c%d9%86-%d8%a8%d8%b1%d8%ac-%d9%88-%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%88%d9%89-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/feed/ 0 امامزاده هادى (شهررى) https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d9%87%d8%a7%d8%af%d9%89-%d8%b4%d9%87%d8%b1%d8%b1%d9%89/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d9%87%d8%a7%d8%af%d9%89-%d8%b4%d9%87%d8%b1%d8%b1%d9%89/#respond Sat, 18 Mar 2017 12:57:29 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d9%87%d8%a7%d8%af%d9%89-%d8%b4%d9%87%d8%b1%d8%b1%d9%89/ كنار جاده قدیم شهررى به تهران بالاتر از بقعه ابن بابویه بناى آجرى متناسبى از دوران صفوى در داخل محوطه مصفایى وجود دارد كه داراى نوشته قدیمى با كاشى معرق روى مقبره درون حرم مى‌‌باشد و حكایت از بناى بقعه مزبور به فرمان شاه طهماسب صفوى مى‌‌نماید و نوشته‌‌هاى دیگرى مورخ به 1286 ق. در پایین مشتمل بر نام امامزاده هادى و خواهرش حضرت زینب، نوادگان امام هفتم(ع) مرقوم است.

 این بقعه را به نام مسجد ماشاءالله (كه در كنارش ساخته‌‌اند) هم مى‌‌خوانند و در محوطه آن بسیارى از اهل ذوق و قریحه تهران مدفون‌‌اند.

 بقعه امامزاده هادى در كنار جاده شهررى به تهران كمى شمالى‌‌تر از ابن بابویه و پایین‌‌تر از باغ صفاییه در محوطه با نزهت و مشجر واقع گردیده. بقعه اصلى به صورت چهار ضلعى با آجر و به طرزى كاملاً ساده ساخته شده. ابعاد داخلى حرم تقریباً شش متر در شش متر است و براى اطلاع از نوشته‌‌هاى تاریخى آن فقط مى‌‌توان در داخل ضریح چوبى از كاشى‌‌هاى مرقد استفاده نمود زیرا كتیبه‌‌هاى قدیمى در جاى دیگر بقعه وجود ندارد. اطراف بقعه با خشت‌‌هاى كاشى مزین شده با این عبارت (خط ثلث): «قد امر باحداث هذه العمارة الرفیعة السلطان ابن السلطان المؤبد من عندالله ساعة (؟) الخیر و الاحسان ابوالمظفر شاه طهماسب بهادر خان خلدالله تعالى ملكه«.

 كتیبه دیگرى هم به خط نستعلیق در بالاى ضلع شرقى مرقد است با این عبارت: «این مرقد شریف حضرت امامزاده هادى ابن سراوین ابن حضرت امام موسى كاظم (علیه السلام) با یك خواهرش زینب خواتون [خاتون] در این‌‌جا مدفون و شهید مى‌‌باشند و قاتل ایشان منصور دمشقى 1286.»

 با مطالعه این دو كتیبه معلوم مى‌‌شود بناى موجود امامزاده طاهر از آثار زمان شاه طهماسب صفوى (930-984 ق.) است. ولى سال تاریخ ندارد و در سال 1286 كه سال بیست‌‌وسوم پادشاهى ناصرالدین شاه قاجار بوده است مرقد را تعمیر نموده، بدنه‌‌هاى اطراف آن را با كاشى‌‌هاى خشت هفت رنگ پوشانیده‌‌اند و تصور مى‌‌رود مسجد بزرگ طرف مغرب بقعه كه به نام مسجد شاه الله خوانده مى‌‌شود نیز در همان سال متصل به حرم بقعه مزبور ساخته شده. بناى كوچك قدیمى را از خارج وسیع و بزرگ كرده‌‌اند. این بقعه مدفن خواهر و برادر كه نواده امام هفتم شیعیان بوده‌‌اند شناخته شده و تنها به نام برادر شهرت یافته است. / آثار تاریخى تهران، ص 165.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d9%87%d8%a7%d8%af%d9%89-%d8%b4%d9%87%d8%b1%d8%b1%d9%89/feed/ 0 امامزاده غیبى https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d9%89/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d9%89/#respond Mon, 13 Mar 2017 15:08:38 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d9%89/ در گوشه غربى میدان توپخانه یا سپه فعلى یعنى جنب باروى عهد شاه طهماسب تهران بقعه‌‌اى به نام امامزاده غیبى واقع بود و درون آن چاله‌‌اى وجود داشت كه مردم در آن‌‌جا شمع مى‌‌افروختند. این امامزاده هنگام احداث میدان توپخانه جدید یا میدان سپه كنونى تخریب و ضمیمه اراضى میدان گردید. در تصویر به جا مانده ژول لوران اروپایى از تهران آن زمان میدان توپخانه و امامزاده غیبى دیده مى‌‌شود. شایان توجه است براساس نظریه محمدتقی مصطفوى گویا در تهران امامزاده دیگرى نیز به نام امامزاده غیبى وجود داشت كه محل آن در نقشه تهران طبع 1309 ق. در كنار خیابان جلیل‌‌آباد (خیام) نوشته شده و یا این‌‌كه در تعیین محل این امامزاده در نقشه‌‌ها اشتباهى رخ داده است. / مقاله مصطفوى «ارگ تهران»، اطلاعات ماهانه، ش 69، آذرماه 1332، ص 26.

 ناگفته نماند، برخى از كارشناسان بر این عقیده‌‌اند كه قدمت امامزاده غیبى به پیش از اسلام مى‌‌رسد. / تاریخ اجتماعى و فرهنگى تهران، ج 1، ص 144.

 خوشبختانه یك نقاش فرانسوى به نام ژول لوران در ماه دسامبر 1848 م. كه مقارن با ذیحجه 1264 ق. و درست دو ماه پس از جلوس ناصرالدین شاه به سلطنت بوده، از برخى مناظر شهر تهران نقاشى‌‌هایى ترسیم نموده است و از آن جمله جبهه شمالى برج و باروى ارگ تهران را كه اكنون عمارت بزرگ وزارت پست و تلگراف به جاى آن دیده مى‌‌شود با پل چوبى و قسمت‌‌هاى روبه‌‌روى آن را نقاشى كرده كه مشاهده آن و مقایسه با وضع فعلى بسیار جالب توجه است. در این تصویر گوشه شمال غربى برج و باروى تهران از آثار شاه طهماسب اول نیز هویدا است، نیز به نظر مى‌‌رسد كه ضمن احداث میدان توپخانه جدید یا میدان سپه كنونى جزو اراضى میدان شاه بوده است. / اطلاعات ماهانه، آذر 1332.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%ba%db%8c%d8%a8%d9%89/feed/ 0 الله‌‌قلى‌‌خان قزوینى https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87%d9%82%d9%84%d9%89%d8%ae%d8%a7%d9%86-%d9%82%d8%b2%d9%88%db%8c%d9%86%d9%89/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87%d9%82%d9%84%d9%89%d8%ae%d8%a7%d9%86-%d9%82%d8%b2%d9%88%db%8c%d9%86%d9%89/#respond Thu, 09 Mar 2017 14:27:05 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87%d9%82%d9%84%d9%89%d8%ae%d8%a7%d9%86-%d9%82%d8%b2%d9%88%db%8c%d9%86%d9%89/ «بنابر اظهار متولى بقعه (امامزاده داوود) در دو سال اخیر طومارها و وقف‌‌نامه‌‌هایى به دست آمده است كه مربوط به زمان شاه طهماسب اول صفوى و فرزند او حیدرمیرزا مى‌‌باشد و مى‌‌رساند كه این شهریار و فرزند مقتولش املاك و دهاتى را از الله‌‌قلى‌‌خان قزوینى خریدارى و وقف امامزاده داوود (ع) كرده‌‌اند…» / آثار تاریخى تهران، ص 217.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87%d9%82%d9%84%d9%89%d8%ae%d8%a7%d9%86-%d9%82%d8%b2%d9%88%db%8c%d9%86%d9%89/feed/ 0 ازبک‌ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b2%d8%a8%da%a9/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b2%d8%a8%da%a9/#respond Tue, 07 Mar 2017 01:59:55 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d8%b2%d8%a8%da%a9/ ازبیک‌ها یکی از اقوام ترک‌تبار ساکن آسیای میانه هستند . ازبیک‌ها در دره فرغانهکه شامل شمال و باختر تاجیکستان و جنوب قرقیزستان می‌شود و سواحل آمودریا در خاور ترکمنستان و شمال افغانستان نیز جمعیت زیادی دارند. جمعیت این قوم حدود ۳۰ میلیون نفر برآورد می‌شود. آنان از خانواده زبان‌های ترکی سخن می‌گویند و بیشتر آن‌ها مسلمان سنی و پیرو مکتب حنفی هستند.

مطالعات ژنتیکی حکایت دارد که تبار آسیای شرقی (شامل تورکها)، آسیای میانه‌ای، اروپایی و خاورمیانه‌ای به ترتیب شایعترین تبارها در این قوم هستند.

ریشه واژه ازبیک به نام اوغوزخان میرسد، اوغوزخان بنام اوغوز بیک نیز مشهور بود است. این واژه به احتمال زیاد از نام این امپراتور ترک ریشه دارد. باتو فرزند جوچی و نوادهٔ چنگیز به اروپا حمله کرد و برادرش شیبان را به فرمانروایی مجارستان برگزید. بیشتر سربازان باتو از میان اقوام ترک بودند و تنها افسران عالی رتبه از میان مغولان بودند. سربازان تحت فرماندهی شیبان بعدها در تیومن در مرکز روسیه امروزی و سیبری حاکمیت یافتند. محمد خان شیبانی به افتخار جدش تخلص شیبک را برگزید و به سرزمین‌های آباد فرارودیورش برد. او دولت تیموریان را از میان برد ولی خودش گرفتار شاه اسماعیل صفوی گشت. بعد از او ازبکان در آسیای میانهباقی‌ماندند.

وجه تسمیه ازبیک به سربازان شیبانیان این بود که فرمانروای اردوی زرین در زمان منگو تیمور فرزند هولاکو و پشت ششم شیبان فردی به نام ازبیک خان بود. از فرمانروایان ازبیک، ازبیک‌خان و پسرش جانی‌بیگ در تاریخ قبل از تیمور مشهورند. بعد از دورهٔ تیمور این امرا درماوراءالنهر قدرت یافتند. در دوره صفوی، ازبیک و ازبیکان عنوان سلسله امرای شیبانی است که بوسیلهٔ محمدشاه‌بخت (محمد شیبانی) مشهور به شاهی‌بیک یا شیبیک تأسیس شد (۹۰۵ ق.) و غالباً به سبب تعصب در مذهب تسنن و تجاوز به خراسان با شاهان صفوی در زدوخورد بوده‌اند. مرکز امرای این سلسله سمرقند بوده‌است و امرای مزبور با خانات خیوه و خانات بخارا و خانات خوقند و امرای آستراخان (معروف به خانان جانی) خویشاوند و منسوب بوده‌اند. دولت آنها نیز عاقبت بوسیلهٔ امرای هشترخان (حاجی طرخان) منقرض شد.

منابع:

«Uzbek». Encyclopedia Britannica.

دایرةالمعارف فارسی

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b2%d8%a8%da%a9/feed/ 0