سرچشمه – تهران نامه https://tehrannameh.com دانشنامه تاریخی جغرافیایی تهران به کوشش داریوش شهبازی Sat, 19 Apr 2025 07:53:56 +0000 fa-IR hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.3 https://tehrannameh.com/wp-content/uploads/2024/10/cropped-logo2-32x32.png سرچشمه – تهران نامه https://tehrannameh.com 32 32 کوچه درختی https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d8%af%d8%b1%d8%ae%d8%aa%db%8c/ https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d8%af%d8%b1%d8%ae%d8%aa%db%8c/#respond Sun, 11 Sep 2022 12:58:29 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d8%af%d8%b1%d8%ae%d8%aa%db%8c/ کوچه درختی – این کوچه منشعب از ضلع شرقی خیابان نظامیه قدیم (مصطفی خمینی) مابین میدان بهارستان و چهارراه سرچشمه است که امروز به اردلان تغییر نام داده است.

«بنده در هشتاد و پنج‌ سال‌ پيش‌ در يكي‌ از منازل‌ قديمي‌ واقع‌ در كوچه‌ درختي‌ منشعب‌ از خيابان‌ نظاميه‌ (خيابان‌ بين‌ ميدان‌ بهارستان‌ و چهارراه‌ سرچشمه‌ كه‌ امروز مصطفي‌ خميني‌ نام‌ گرفته‌) متولد شده‌ است‌ و ايام‌ عنفوان‌ جواني‌ را بيشتر در خانه‌ پدري‌ واقع‌ در كوچه‌ كميسري‌ (يا كميساري‌ و بعدها كوچه‌ كلانتري‌ و سپس‌ خواجه‌نوري‌ و امروز كوچه‌ نصرالله‌ جوركش‌) منشعب‌ از ميدان‌ بهارستان‌ كه‌ انتهاي‌ آن‌ به‌ كوچه‌هاي‌ ورودي‌ به‌ خيابان‌ نظاميه‌ و چهارراه‌ سرچشمه‌ مي‌رسد، به‌سر برده‌ و كمابيش‌ ناظر و شاهد حوادث‌ و تغييراتي‌ بوده‌ كه‌ در آن‌ خيابان‌ روي‌ داده‌ است‌. كوچه‌ درختي‌ مزبور كه‌ به‌واسطه‌ داشتن‌ درخت‌هاي‌ زياد كوچه‌ درختي‌ ناميده‌ مي‌شد امروزه‌ كوچه‌ اردلان‌ نام‌گذاري‌ شده‌ و از درختان‌ آن‌ نيز فقط‌ يكي‌ دو درخت‌ نه‌ چندان‌ تروتازه‌ باقي‌ مانده‌ است‌ و از خانه‌ قديمي‌ محل‌ تولدم‌ نيز اثري‌ باقي‌ نيست‌.»/از خاطرات ابراهیم تیموری.

]]> https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d8%af%d8%b1%d8%ae%d8%aa%db%8c/feed/ 0 دکه نعلبندی سرچشمه https://tehrannameh.com/list/%d8%af/%d8%af%da%a9%d9%87-%d9%86%d8%b9%d9%84%d8%a8%d9%86%d8%af%db%8c-%d8%b3%d8%b1%da%86%d8%b4%d9%85%d9%87/ https://tehrannameh.com/list/%d8%af/%d8%af%da%a9%d9%87-%d9%86%d8%b9%d9%84%d8%a8%d9%86%d8%af%db%8c-%d8%b3%d8%b1%da%86%d8%b4%d9%85%d9%87/#respond Sun, 11 Sep 2022 12:49:56 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%af%da%a9%d9%87-%d9%86%d8%b9%d9%84%d8%a8%d9%86%d8%af%db%8c-%d8%b3%d8%b1%da%86%d8%b4%d9%85%d9%87/ دکه نعلبندی سرچشمه

نعلبندی از مشاغل معمول تهران قدیم بود که حمل و نقل اشخاص، بار و کالا توسط چهارپایان انجام می شد. «نعلبندی یعنی نعل بستن . نعل زدن . بر سم ستور نعل کوبیدن . عمل نعلبند. دکان نعلبند. آنجا که ستوران را نعل کنند. خراج . (آنندراج ). خراج اندکی که از رعیت گیرند. (ناظم الاطباء). در تداول ، خوراک ها و تنقلات و میوه های پیش از شام یا ناهار است و با فعل کردن صرف شود./ لغتنامه دهخدا.

اول‌ كوچه‌ نظاميه‌ دو باب‌ دكه‌ هست‌ كه‌ سال‌هاي‌ پيش‌ يكي‌ ذغال‌فروشي‌ بود و ديگري‌ نعلبندي‌. دو برادر به‌ نام‌هاي‌ شعبان‌ و رمضان‌ صاحبان‌ اين‌ دكه‌ها بودند و آنها را اداره‌ مي‌كردند. مادر پير آنها در ايام‌ بهار و تابستان‌ جلو دكان‌هاي‌ پسران‌ خود را جارو و آب‌پاشي‌ مي‌كرد و سپس‌ قلياني‌ را چاق‌ مي‌نمود و جلو تيغه‌ بين‌ دو دكان‌ پسران‌ خود مي‌نشست‌ و قليان‌ مي‌كشيد./ از خاطرات ابراهیم تیموری.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%af/%d8%af%da%a9%d9%87-%d9%86%d8%b9%d9%84%d8%a8%d9%86%d8%af%db%8c-%d8%b3%d8%b1%da%86%d8%b4%d9%85%d9%87/feed/ 0 کوچه کوکب https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%da%a9%d9%88%da%a9%d8%a8/ https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%da%a9%d9%88%da%a9%d8%a8/#respond Fri, 07 May 2021 00:40:08 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%da%a9%d9%88%da%a9%d8%a8/ کوچه کوکب – بنگرید به قبرستان سرچشمه

]]> https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%da%a9%d9%88%da%a9%d8%a8/feed/ 0 کوچه‌ قبرستاني‌ https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%d9%83%d9%88%da%86%d9%87-%d9%82%d8%a8%d8%b1%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%8a/ https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%d9%83%d9%88%da%86%d9%87-%d9%82%d8%a8%d8%b1%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%8a/#respond Fri, 07 May 2021 00:38:21 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d9%83%d9%88%da%86%d9%87-%d9%82%d8%a8%d8%b1%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%8a/ کوچه قبرستانی – بنگرید به قبرستان سرچشمه

]]> https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%d9%83%d9%88%da%86%d9%87-%d9%82%d8%a8%d8%b1%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%8a/feed/ 0 کوچه ذغالی ها https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d8%b0%d8%ba%d8%a7%d9%84%db%8c-%d9%87%d8%a7/ https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d8%b0%d8%ba%d8%a7%d9%84%db%8c-%d9%87%d8%a7/#respond Fri, 07 May 2021 00:36:55 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d8%b0%d8%ba%d8%a7%d9%84%db%8c-%d9%87%d8%a7/ کوچه ذغالی ها – بنگرید به قبرستان سرچشمه

]]> https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d8%b0%d8%ba%d8%a7%d9%84%db%8c-%d9%87%d8%a7/feed/ 0 تلمبه فشاری https://tehrannameh.com/list/%d8%aa/%d8%aa%d9%84%d9%85%d8%a8%d9%87-%d9%81%d8%b4%d8%a7%d8%b1%db%8c/ https://tehrannameh.com/list/%d8%aa/%d8%aa%d9%84%d9%85%d8%a8%d9%87-%d9%81%d8%b4%d8%a7%d8%b1%db%8c/#respond Fri, 05 Feb 2021 01:39:16 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%aa%d9%84%d9%85%d8%a8%d9%87-%d9%81%d8%b4%d8%a7%d8%b1%db%8c/ تلمبه فشاری – با انتقال بخشی از آب رودخانه کرج به تهران و با استفاده از آب قنات‌ها امکان دسترسی مردم به آب از طریق تلمبه‌های مخصوصی موسوم به «فشاری» که در بعضی از محله‌های تهران نصب شده بود، فراهم شد. این تلمبه‌ها با استفاده از یک لوله‌کشی محدود، نصب گردید و لوله‌کشی سراسری آب تهران، مدت‌ها بعد به انجام رسید که بحث مربوط به آن را در فصل‌های آینده پی می‌گیریم./ آبنامه تهران، ص 123.

فشاری ستون‌های کوتاهی بودند که در گذرگاه‌ها و خیابان‌های تهران قدیم کار گذاشته می‌شدند. این ستون‌ها که اغلب جنس‌شان از آهن یا فولاد بود به منظور تهیه آب نصب می‌گردید. سر ستون‌ها دارای دکمه‌هایی فلزی بود که مردم می‌بایست جهت تهیه آب این دکمه را با فشار زیاد فشار می‌دادند. پس از فشردن دکمه‌های فلزی آب از شیارهایی جاری می‌شد./ تاریخ آب و فاضلاب در ایران، بهمن آذری، ۱۳۷۹

«علاوه بر میاه قنوات که اختصاص به شرب‌خانه‌ها و کلیه آب‌انبارها داده شده و بیست روز یک مرتبه مرتباً جاری است برای آنکه آب پاک قابل شرب همیشه در دسترس عامه باشد در نقاط ذیل تلمبه‌های مخصوص نصب می‌شود که در هر موقع استفاده از آنها مقدور باشد:

ناحیه شمال شرق: دهنه سرچشمه، پامنار مقابل سفارت قدیم روس، نظامیه مقابل منزل حاج معین‌السلطنه، آب‌سردار، خیابان باب‌همایون، خیابان تخت‌جمشید، خیابان لاله‌زار، ولی‌آباد.

ناحیه شمال غرب و جنوب غرب: چهارراه آقا‌شیخ‌هادی- چهارراه عزیزخان – جلیل‌آباد – میدان شاهپور – خیابان پهلوی (امیریه). چهارراه جنت گلشن – گذر تقی‌خان – تکیه سنگلج – خیابان شاهپور مقابل خانه‌های قوام‌الدوله، اول خیابان خانی‌آباد. ناحیه جنوب شرق: میدان شمس‌العماره»./ اطلاعات، 11 فروردین 1311، بلدیه تهران.

در تعقیب اقداماتی که اداره بلدیه تهران راجع به تهیه آب مشروب پاک برای ساکنین شهر شروع نموده بود اخیراً تلمبه‌هایی در مراکز مهم شهر و خیابان‌ها نصب گردیده است که ساکنین آن نقطه، آب مشروب خود را به وسیله این تلمبه‌ها بردارند. تلمبه‌های مزبور متصل به قنات و قنات‌های مزبور در همه‌جا پوشیده شده که دست نمی‌خورد و بنابراین فقط با تلمبه‌های مزبور می‌توان آب مشروب از قنوات شهر گرفت. اکنون چند دستگاه از این تلمبه‌ها در مراکز مهم نصب گردیده و در نظر است که در سایر مراکز عمومی و مهم شهر نیز نصب نمایند./ بلدیه تهران، اطلاعات، 29 خرداد 1311.

 

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%aa/%d8%aa%d9%84%d9%85%d8%a8%d9%87-%d9%81%d8%b4%d8%a7%d8%b1%db%8c/feed/ 0