سردار سپه – تهران نامه https://tehrannameh.com دانشنامه تاریخی جغرافیایی تهران به کوشش داریوش شهبازی Sat, 18 Mar 2017 14:57:15 +0000 fa-IR hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.2 https://tehrannameh.com/wp-content/uploads/2024/10/cropped-logo2-32x32.png سردار سپه – تهران نامه https://tehrannameh.com 32 32 امیر زاده خانم https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%85/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%85/#respond Sat, 18 Mar 2017 14:57:15 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%85/ عزیز كاشى و امیر زاده خانم از روسپیان معروف شهر تهران بودند كه با گذشت زمان خانه نسبتاً بزرگى در خیابان صفى علیشاه اجاره كرده، فرصتى براى خوش‌‌گذرانى در اختیار رجال و خان‌‌ها و شاهزادگان مى‌‌گذاشتند. در این خانه بزرگان قوم رفت و آمد داشتند. نوازندگان معروف و كسانى چون عارف قزوینى و شكر الله خان (تارزن(، نایب اسدالله (نى زن) و میرزا حبیب اصفهانى (آوازخوان) شب‌‌ها به آن خانه شور مى‌‌بخشیدند. نزدیكى‌‌هاى نوروز 1300 خ. شبى این خانه براى بزرگان سفارت انگلیس قرق شد. «اسمارت« و «بریچمن« رفتند، «هاوارد« رفت. نیمه شب، پاسبانان – ظاهراً بى‌‌خبر – به خانه ریختند. پرده از راز سفارتى‌‌ها برملا شد. رضا خان سه روز بعد با گرفتن اجازه از حاج آقا جمال اصفهانى دستور داد عزیز كاشى و امیرزاده خانم را در توپخانه شلاق زدند. خون از تن آن‌‌ها جارى شد. تا روزها شاعران و لطیفه پردازان از این موضوع مى‌‌گفتند. همه مى‌‌دانستند داستان‌‌هایى است، به خصوص كه آن دو خوش‌‌گذران (مأموران انگلیسى) فوراً به لندن احضار و آن دو زن به «خوار« تبعید شدند. ملك الشعراى بهار در این باره دو رباعى ساخت، یكى از آن‌‌ها:

 سردار سپه شجاعتى بارز كرد

با قدرت خود «عزیز» را عاجز كرد

 بگرفت و كتك زد و فرستاد به «خوار»

چشمش نزنى، حقیقتاً معجز كرد

 / از سید ضیاء تا بختیار، ص 40.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%85/feed/ 0 امیر اعلم https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%a7%d8%b9%d9%84%d9%85/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%a7%d8%b9%d9%84%d9%85/#respond Sat, 18 Mar 2017 14:14:54 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%a7%d8%b9%d9%84%d9%85/ (زاده 1256 تهران- در گذشته 1340ش.) دكتر امیرخان امیراعلم، فرزند علی اكبر خان معتمد الوزاره، به اتفاق والدین خود به تركیه و سوریه سفر كرد. بعد در زمان مظفرالدین شاه، در دانشكدۀ پزشكی فرانسوی بیروت، مشغول به تحصیل و درسال ۱۲۸۰ش. فارغ‌‌التحصیل شد. سپس به فرانسه رفت و در مدرسۀ طبی نظامی لیون، مشغول به تحصیل شد.

پس از اتمام تحصیلات، با رتبۀ سروانی، در دارالمعلمین طبی نظامی پاریس، موسوم به والدوگراس وارد شد و مدت دو سال نیز در آنجا به تحصیل پرداخت. وی با رتبۀ سرتیپی، به ریاست بهداری ارتش انتخاب شد و پس از چندی تنظیم تشكیلات بهداری ژاندارمری جدیدالتأسیس را بر عهده گرفت. وی قورخانه كهنه را، به كمك برادرش غلامحسین اعلم، به صورت بیمارستانی آبرومند در آورد و آن را، بیمارستان نظامی احمدیه(سپه)، نام نهاد.وی مشاغل دیگری چون عضویت شورای عالی فرهنگ، وزیر فواید عامه، نمایندگی و نایب رئیسی مجلس و وزیر فرهنگ (معارف) وریاست كل بهداری كشور (مجلس حفظ الصحه)، نیز داشت.

وی در اواخر سلطنت احمد شاه، سمت طبیب مخصوص او را بر عهده داشت و پس از روی كار آمدن رضا شاه نیز به عنوان طبیب مخصوص او به ادامة فعالیت پرداخت. در سال 1314ش.، ریاست تالار تشریح دانشكدۀ پزشكی به او محول و در سال 1318ش. به سمت كارمند پیوسته و رئیس كمیسیون پزشكی فرهنگستان انتخاب و بعد به نیابت ریاست فرهنگستان منصوب شد. در سال 1327ش.، وزارت بهداری به او واگذارشد، ولی پس از مدت كوتاهی به علت كسالت از كار كناره گرفت. دكتر امیراعلم در سال ۱۳۲۹ش. بازنشسته شد و در زمرۀ استادان افتخاری دانشكده درآمد.وى از اطباى تحصیل كرده تهران بود و چندین بار وزیر، نماینده مجلس و سناتور و چند سالى نیز طبیب خاص رضاشاه بود. / شرح رجال ایران، ج 5، ص 32.

 او با زرنگى موقعیت و منافع خود را در دوره قاجاریه و پهلوى حفظ كرد. بیمارستان زنان و كودكان امیر اعلم در سال 1335 ق. (1295 خ.) توسط ایشان تأسیس شد و مریض‌‌خانه نسوان نامیده شد. در سال 1322 خ. بخش زنان به بیمارستان زنان مقابل پیچ شمیران منتقل شد.

 وى در سال 1332 ق. (1292 خ.) بیمارستان دیگر[ى] با نام بیمارستان نظامیه احمدیه در میدان توپخانه در محل قورخانه كهنه تأسیس كرد كه بعدها تعطیل شد. / تاریخ تهران (حجت بلاغى)، ج 1، ص 268.

 طورى‌‌كه قهرمان میرزا سالور مى‌‌نویسد: «پس از اعلام انقراض قاجاریه امیر اعلم فوراً كاشى‌‌هاى سردر مریض خانه احمدیه را شكست. هر كس دید فحش داد.» / روزنامه خاطرات عین‌‌السلطنه، ج 9، ص 7385.

 امیر اعلم با افسر وثوق دختر حسن وثوق (وثوق‌‌الدوله) ازدواج كرد. / تهران به روایت تاریخ، ج 4، ص 2214.

 هنگامى كه سردار سپه اعلام كناره‌‌گیرى از قدرت كرد و به بومهن رفت، عده‌‌اى از طرف فراكسیون آزادى خواه تعیین شدند كه به بومهن نزد ایشان رفته و تقاضا كنند كه از تصمیم جدى خود برگردد. امیر اعلم یكى از آن افراد بود. / احزاب سیاسى ایران، ج 2، ص 76.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%a7%d8%b9%d9%84%d9%85/feed/ 0 اصلاح‌‌طلبان https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b5%d9%84%d8%a7%d8%ad%d8%b7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b5%d9%84%d8%a7%d8%ad%d8%b7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86/#respond Tue, 07 Mar 2017 14:31:35 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d8%b5%d9%84%d8%a7%d8%ad%d8%b7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86/ پس از كودتاى 1299 خ. مجلس چهارم باز شد و كابینه قوام‌‌السلطنه با عضویت سردار سپه در سمت وزارت جنگ تشكیل گردید. در این بین، حزب جدیدى از مؤتلفین قصر شیرین، یعنى دموكرات و اعتدال قدیم، در تهران به وجود آمد و نام خود را «سوسیالیست» نهاد. در این‌‌جا دو حزب پیدا شد. یكى حزب سوسیالیست متمایل به مسلك و سیاست كمونیسم روسیه و یكى هم باقى دموكرات‌‌ها و افرادى كه به عنوان نمایندگى مجلس چهارم در تهران گرد آمده بودند و به سیاست خارجى و شمول در طرفدارى روس یا انگلیس به نظر احتیاط نگاه مى‌‌كردند. غالب رجال سیاسى و بسیارى از نویسندگان و دموكرات‌‌ها واعتدالى‌‌هاى قدیم در این دسته بودند و اكثریت را به نام اصلاح طلبان به‌‌وجود آورده بودند ودر خارج مجلس هم نفوذ حقیقى و كاملى داشتند. اقلیت مجلس را عناصرى از حزب تازه سوسیالیست به‌‌وجود آورده بود و اكثریت را اصلاح طلبان در دست گرفته بودند و این اكثریت و اقلیت هم چون پایه‌‌اش بر مسلك و مرامى نبود؛ گاهى به هم مى‌‌خورد، یعنى اقلیت با دسته دیگرى سازش و از ناراضیان استفاده كرده، دولت را مى‌‌انداخت. باز افراد اكثریت قدیم دست و پا كرده، رفقاى غر زده سابق را جلب و از افراد مؤتلف یا اقلیت هم چندتایى را ربوده، دولت افتاده را به روى كار مى‌‌آوردند. / تاریخ مختصر احزاب سیاسى، ج 2، ص 23  ! حزب سیاسى.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b5%d9%84%d8%a7%d8%ad%d8%b7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86/feed/ 0 استاد جعفر معمار https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d8%af-%d8%ac%d8%b9%d9%81%d8%b1-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d8%af-%d8%ac%d8%b9%d9%81%d8%b1-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1/#respond Tue, 07 Mar 2017 02:45:35 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d8%af-%d8%ac%d8%b9%d9%81%d8%b1-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1/ رضا شاه زمانى كه سردار سپه بود شروع به ساختن كاخ شهوند در تپه على‌‌خان سابق در كاخ سعدآباد نمود. طراحى و نقشه این كاخ و نیز آینه كارى آن به استاد جعفرخان معمار سپرده شد. / جغرافیاى تاریخى شمیران، ج 1، ص 394.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d8%af-%d8%ac%d8%b9%d9%81%d8%b1-%d9%85%d8%b9%d9%85%d8%a7%d8%b1/feed/ 0 آشتیانی (میرزا هاشم) https://tehrannameh.com/list/%d8%a2/%d8%a2%d8%b4%d8%aa%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%85%db%8c%d8%b1%d8%b2%d8%a7-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a2/%d8%a2%d8%b4%d8%aa%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%85%db%8c%d8%b1%d8%b2%d8%a7-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85/#respond Fri, 03 Feb 2017 11:46:47 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a2%d8%b4%d8%aa%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%85%db%8c%d8%b1%d8%b2%d8%a7-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85/ میرزا هاشم آشتیانی‌ پسر حاج میرزا حسن آشتیانی‌ مجتهد است. میرزا هاشم جزو دستگیرشدگان مرحله اول كودتای‌ سیدضیایی‌ بود و بعد هم در صف مخالفان سردار سپه در جمع حامیان مدرس قرار گرفت. / از سید ضیاء تا بختیار، ص 20؛ احزاب سیاسی‌ ایران، ص 60.

 میرزا هاشم نماینده مجلس شورای‌ ملی‌ بود و در دوران قدرت سردار سپه جلسات زیادی‌ از مجلس بر سر اعتبارنامه او جدال سختی‌ بین مدرس و تدین در گرفت كه مدت‌ها وقت مجلس را به خود اختصاص داد. / شرح زندگانی‌ من، قسمت دوم از ج3، ص 406.

 زمانی‌ خانه او در باغ نخودی‌ معروف، بیرون دروازه دولت قرارداشت و بعدها وقتی‌ كه آمریكاییان اراضی‌ جنوب بهجت آباد را كه محوطه كالج آمریكایی‌ (دبیرستان البرز) است و متعلق به خواهر میرزا حسن مستوفی‌ و شوهرش جلال الدوله بوده و نزد بانك شاهنشاهی‌ انگلیس گرو بود خریداری‌ نمودند، میرزا هاشم آشتیانی‌ خود را در زمین‌های‌ بهجت آباد ذی‌ سهم می‌‌دانست و پس از اقامه دعوا، علی‌ اكبر داور از طرف آمریكایی‌‌ها به حكمیت تعیین می‌‌شود. او هم 54 هزار متر از این اراضی‌ را به میرزا هاشم می‌‌دهد و دعوا خاتمه پیدا می‌‌كند. / جغرافیای‌ تاریخی‌ شمیران، ج1، ص 160.

 مهدی‌ بامداد در صفحه 413 كتاب شرح رجال ایران، او را كه فرزند میرزا حسن مجتهد نامدار است از آقا زاده‌های‌ بی‌ شغل معرفی‌ می‌‌كند كه املاك زیادی‌ كسب نمود و عمری‌ را به قناری‌ بازی‌ و خوشگذرانی‌ گذراند و در سال 1328 خ. فوت كرد.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a2/%d8%a2%d8%b4%d8%aa%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%85%db%8c%d8%b1%d8%b2%d8%a7-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85/feed/ 0