زرگنده – تهران نامه https://tehrannameh.com دانشنامه تاریخی جغرافیایی تهران به کوشش داریوش شهبازی Thu, 29 Jul 2021 13:03:07 +0000 fa-IR hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0.2 https://tehrannameh.com/wp-content/uploads/2024/10/cropped-logo2-32x32.png زرگنده – تهران نامه https://tehrannameh.com 32 32 مدباشی https://tehrannameh.com/list/%d9%85/%d9%85%d8%af%d8%a8%d8%a7%d8%b4%db%8c/ https://tehrannameh.com/list/%d9%85/%d9%85%d8%af%d8%a8%d8%a7%d8%b4%db%8c/#respond Thu, 29 Jul 2021 13:03:07 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d9%85%d8%af%d8%a8%d8%a7%d8%b4%db%8c/ مدباشی – بنگرید به کوچه قنات زرگنده

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%85/%d9%85%d8%af%d8%a8%d8%a7%d8%b4%db%8c/feed/ 0 کوچه قنات زرگنده https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d9%82%d9%86%d8%a7%d8%aa-%d8%b2%d8%b1%da%af%d9%86%d8%af%d9%87/ https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d9%82%d9%86%d8%a7%d8%aa-%d8%b2%d8%b1%da%af%d9%86%d8%af%d9%87/#respond Thu, 29 Jul 2021 13:02:25 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d9%82%d9%86%d8%a7%d8%aa-%d8%b2%d8%b1%da%af%d9%86%d8%af%d9%87/ کوچه قنات زرگنده – در کوچه قنات، مظهر تنها قنات زرگنده قرار داشت. قناتی که پیش از لوله کشی در این آبادی آب شرب تمامی ساکنان آن را تامین می کرد. «طول این قنات ۴۰۰ متر، و دارای مادرچاهی به عمق ۲۰ متر است. مسیر آن غرب رودخانۀ زرگنده و آبدهی آن حدود ۶ لیتر در ثانیه است./علی هزاردره ای» خانواده ها با کوزه و یا این اواخر با دبه پلاستیکی آب قنات را برای شرب به خانه هاشان می بردند. کوچه قنات مانند تمام کوچه های شیب دار روستاهای شمیران پله پله بود و به صورت سنگ فرش با پله های سنگی از تکه سنگ های درشت ساخته شده بود. سر کوچه بقالی کوچک مدباشی قرارداشت. مغازه ای از خشت و در ابعاد حدود دو متر در دو متر بود. تنها در چوبی کوتاهی با عرض حدود هشتاد سانتی متر داشت، بدون ویترین و نمایی دیگر. کف بقالی سی چهل سانتی متر پایین تر از تراز خیابان بود. مدباشی علاوه بر اداره بقالی متولی حسینیه زرگنده که رو به روی بقالی اش قرار داشت، بود. مدباشی یک پسر و چند دختر داشت. پسرش حسن آقا متولد دهه سی بود. بعدها مغازه او که کمی در سطح خیابان پیش آمده بود تخریب و جزو خیابان شد.

]]> https://tehrannameh.com/list/%da%a9/%da%a9%d9%88%da%86%d9%87-%d9%82%d9%86%d8%a7%d8%aa-%d8%b2%d8%b1%da%af%d9%86%d8%af%d9%87/feed/ 0 خیار دولاب https://tehrannameh.com/list/%d8%ae/%d8%ae%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%af%d9%88%d9%84%d8%a7%d8%a8/ https://tehrannameh.com/list/%d8%ae/%d8%ae%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%af%d9%88%d9%84%d8%a7%d8%a8/#respond Sun, 14 Mar 2021 11:32:08 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%ae%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%af%d9%88%d9%84%d8%a7%d8%a8/ خیار دولاب – در تهران قدیم خیار معروف و معمول خیار دولاب بود. گو اینکه خیار شمرونی هم بخشی از بازار را پاسخگو بود. نوع دیگر خیار که در تهران به فروش می رسید خیار اصفهان بود. /مولف

در ترانه ای تهرانی که مرتضی احمدی خوانده از خیار دولاب یاد شده است:

قلهک و زرگنده راه شمرونه
قلهک و زرگنده راه شمرونه
سید اسماعیل ناف چاله میدونه
سید اسماعیل ناف چاله میدونه
زمین دولاب پر از خیاره
زمین دولاب پر از خیاره

«مشتری این دوره‌گردها اغلب زنان خانه‌دار بودند. برخی از این فروشندگان دوره‌گرد برای عرضه میوه‌ها و خوراکی‌های خود و برانگیختن و جذب مشتری جار می‌زدند و شعرها و ترانه‌هایی در وصف خوراکی‌ها و میوه‌ها با نغمه‌های خاص می‌خواندند. مثلاً می‌گفتند سبز و صبح چیده خیار؛ تربادام و گل بادام و ریزه بادام چغاله؛ نازک و ورامینی و یک‌یک بره کاهو؛ نُقل بیابان ذُرّت بوداده؛ دُرشْته گوجه، مال خورشْته گوجه.»/ مستوفی، ج۱، ۱۵۹-۱۶۰، تهران، ۱۳۴۱-۱۳۴۳ش.؛ نفیسی، ج۱، ۴۴-۴۵، تهران، ۱۳۵۳ش.؛ بهبهانی، تا غروبی دیگر، ج۱، ۱۱، کتاب تهران، تهران، ۱۳۷۰ش، ج ۱.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%ae/%d8%ae%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%af%d9%88%d9%84%d8%a7%d8%a8/feed/ 0 امامزاده اسماعیل بن زكریا (چیذر) https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%85%d8%a7%d8%b9%db%8c%d9%84-%d8%a8%d9%86-%d8%b2%d9%83%d8%b1%db%8c%d8%a7-%da%86%db%8c%d8%b0%d8%b1/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%85%d8%a7%d8%b9%db%8c%d9%84-%d8%a8%d9%86-%d8%b2%d9%83%d8%b1%db%8c%d8%a7-%da%86%db%8c%d8%b0%d8%b1/#respond Fri, 10 Mar 2017 01:38:18 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%85%d8%a7%d8%b9%db%8c%d9%84-%d8%a8%d9%86-%d8%b2%d9%83%d8%b1%db%8c%d8%a7-%da%86%db%8c%d8%b0%d8%b1/ در پایین تپه چیذر اتاقى ساده با پوشش گنبدى و ایوان كوچكى در مشرق قرار دارد. مختصرى كاشى‌‌كارى از عهد ناصرالدین شاه زینت آن را تشكیل مى‌‌دهد و درخت چنار كهنسالى داشته كه اكنون شاخه‌‌هاى متعدد آن هر یك درختى شده است. این امامزاده به باغستان‌‌هاى چیذر و رستم‌‌آباد مشرف است. مطلب قابل توجه این‌‌كه در روى سنگ‌‌هاى مزارهاى كهنه متعدد نام چیذر را «شیذر« نوشته‌‌اند واین امر مؤید این مطلب مى‌‌باشد كه بالاى تپه كهنه و باستانى چیذر پیش از اسلام آتشكده وجود داشته است. / آثار تاریخى تهران، ص 238.

 نسبت این امامزاده به امام موسى علیه‌‌السلام مى‌‌رسد. / بدایع‌‌الانساب، ص 12، نقل از تاریخ قسمت شمالى تهران، ص 42.

 در این امامزاده كه مانند بقیه امامزاده‌‌ها در قبرستان بنا شده است، فقط یك سنگ قبر در منتهى‌‌الیه زاویه جنوب شرقى زیر بنا به كار رفته و عبارات زیر بر آن حك شده است: «هذا مرقدالمرحومة المغفورة الى رحمتةالله الملك‌‌الغنى فاطر…»

 در ایوان كوچكى كه جلوى امامزاده است، قدیمى‌‌ترین یادگارى آن چنین است: «یا على ادركنى این یادگار محمدحسین ولد میرزا بزرگ دهم شهر رمضان 1266» / جغرافیاى تاریخى شمیران، ج 1، ص 332.

 

امامزاده اسماعیل زرگنده و  قلهک

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%85%d8%a7%d8%b9%db%8c%d9%84-%d8%a8%d9%86-%d8%b2%d9%83%d8%b1%db%8c%d8%a7-%da%86%db%8c%d8%b0%d8%b1/feed/ 0 اسكله https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b3%d9%83%d9%84%d9%87/ https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b3%d9%83%d9%84%d9%87/#respond Tue, 07 Mar 2017 04:35:32 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%a7%d8%b3%d9%83%d9%84%d9%87/ در فرمانى كه  در سال 1229 ق. صادر شد و در صفحه 109 كتاب آستانه رى آمده، نام اسكله به عنوان قریه‌‌اى از بلوك شمیران ضبط است: «… قریه زرگنده و اسكله و بالغ آباد و چهار هرز [چالهرز] متعلق به قریه مذكوره كه واقع است در بلوك شمیران دارالخلافه طهران… .»

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%a7%d9%84%d9%81/%d8%a7%d8%b3%d9%83%d9%84%d9%87/feed/ 0