ژ – تهران نامه https://tehrannameh.com دانشنامه تاریخی جغرافیایی تهران به کوشش داریوش شهبازی Sat, 08 Nov 2025 09:33:56 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.4 https://tehrannameh.com/wp-content/uploads/2024/10/cropped-logo2-32x32.png ژ – تهران نامه https://tehrannameh.com 32 32 ژاندارمری https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b1%d9%85%d8%b1%db%8c/ https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b1%d9%85%d8%b1%db%8c/#respond Fri, 02 Apr 2021 00:56:47 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%da%98%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b1%d9%85%d8%b1%db%8c/ ژاندارمری بنگرید به نظمیه در اواخر قاجاریه

]]> https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b1%d9%85%d8%b1%db%8c/feed/ 0 ژاندارمری خزانه https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b1%d9%85%d8%b1%db%8c-%d8%ae%d8%b2%d8%a7%d9%86%d9%87/ https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b1%d9%85%d8%b1%db%8c-%d8%ae%d8%b2%d8%a7%d9%86%d9%87/#respond Fri, 08 Aug 2025 06:44:59 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=8661 مجلس عالی مجاهدان در تهران، متشکل از ۵۰۰ نماینده مجلس، نیروهای چریکی، بازاریان و آزادی‌خواهان دربار در ۲۸ جمادی‌الآخر ۱۳۲۷، احمد میرزا پسر بزرگ‌تر محمدعلی شاه را به سلطنت برداشت. مورگان شوستر به استخدام دولت ایران درآمد. او در اندک زمانی مالیه و خزانه‌داری را سامان بخشید و با اختیاراتی که مجلس به او داده بود، برای وصول مالیات‌های معوقه ژاندارمری خزانه را تأسیس کرد و ماژور کلود استوکس، افسر انگلیسی را به صورت مأمور به ریاست آن گمارد و همین امر موجب خشم و نگرانی روس‌ها شد که حضور افسری انگلیسی را در منطقه تحت نفوذ خود برنمی‌تافتند. از این‌رو مصادره املاک و اموال شعاع‌السلطنه و سالارالدوله در ۱۵ شوال ۱۳۲۹ق./۲۷ سپتامبر ۱۹۱۱م. که برضد حکومت طغیان کرده بودند، بهانه‌ای شد برای تعرض روسیه به حدود شمالی ایران. بازی سیاسی روس و انگلیس سرانجام با انفصال شوستر از خزانه‌داری کل کشور در ۳ محرم ۱۳۳۰ق./۲۴ دسامبر ۱۹۱۱م.، به پایان رسید.

]]> https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b1%d9%85%d8%b1%db%8c-%d8%ae%d8%b2%d8%a7%d9%86%d9%87/feed/ 0 ژتون https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d8%aa%d9%88%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d8%aa%d9%88%d9%86/#respond Fri, 30 Jul 2021 01:05:50 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%da%98%d8%aa%d9%88%d9%86/ ژتون – ژتون برای اولین بار در فرانسه در قرون وسطی ظاهر شد، از آن به عنوان ابزاری برای محاسبه استفاده می‌شد. ژتون عبارتند از تکه یا پولک فلزی، کاغذی، پلاستیکی و … است که جای پول داد و ستد می‌شود. ژتون فلزی بیشتر مانند سکه دایره شکل است و روی آن نام مؤسسه و مبلغ یا ارزش حک شده‌است. در مواردی نیز مورد مصرف ژتون روی آن حک می‌شود مانند ژتون گوشت، ژتون نان. در گذشته ژتون کاربردهای زیادی داشت و می‌توان گفت ابزاری بود برای استفاده در اتوماسیون مجامع کوچک شهری و سازمانی مانند مراکز تفریحی، شهربازی‌ها، کازینوها، غذاخوری‌های موسسات و سازمان‌ها، راه‌آهن‌ها، خطوط اتوبوسرانی و تاکسیرانی، فروشگاه‌های زنجیره ای، فروشگاه‌های مصرف موسسات و سازمان‌ها، تلفن‌ها، کارواش‌ها و…

«جتون یا ژتون نشانه یا مدال سکه مانند است که از قرن سیزدهم تا هجدهم در سراسر اروپا تولید می شد. آنها به عنوان پیشخوان برای استفاده در محاسبه در یک صفحه شمارش، مانند چرتکه تولید شده اند. آنها همچنین به عنوان جایگزین پول در بازی ها، مانند تراشه های مدرن کازینو یا تراشه های پوکر، مورد استفاده قرار گرفتند. هزاران ژتون مختلف، عمدتاً دارای طرح های مذهبی و آموزشی و همچنین پرتره هایی وجود دارد که آخرین آنها بیشتر شبیه ضرب سکه، تا حدودی شبیه به سکه های یادبود مدرن و بدون گردش است. ژتون تلفظ  فرانسه و جتون تلفظ انگلیسی آن است.»

          Pullan, J. M. 1968 The history of the abacus. London: Hutchinson. p. 76. ISBN 0-09-089410-3. OCLC 38989.

فهرست برخی از ژتون های بکار رفته در دوره پهلوی:

ژتون‌های ویژه خطوط اتوبوسرانی در تهران. دوره پهلوی     

ژتون‌های شرکت تعاونی راه‌آهن بندر شاه. ویژه قحطی در جنگ جهانی دوم. دوره پهلوی

ژتون‌های مهمانخانه نادری، دوره پهلوی.

]]> https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d8%aa%d9%88%d9%86/feed/ 0 ژوزف پاپازیان https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d9%88%d8%b2%d9%81-%d9%be%d8%a7%d9%be%d8%a7%d8%b2%db%8c%d8%a7%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d9%88%d8%b2%d9%81-%d9%be%d8%a7%d9%be%d8%a7%d8%b2%db%8c%d8%a7%d9%86/#respond Sun, 23 May 2021 11:31:25 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%da%98%d9%88%d8%b2%d9%81-%d9%be%d8%a7%d9%be%d8%a7%d8%b2%db%8c%d8%a7%d9%86/ ژوزف (=هوُسپ) پاپازیان – وی از عکاسان عهد ناصرالدین شاه بود که در شهر تفلیس فن عکاسی را فرا گرفته بود، ابتدا در تبریز، کارگاه عکاسی خود را بنا نهاد. وی در سال 1292ق. عکاس خانه‌ای در تهران دایر کرد. پاپازیان مهر ساده‌ای با نقش شیر و خورشید و نام خود و تاریخ تأسیس عکاس خانه با عبارت (دارنده مدال‌های طلا از شاه ایران) به زبان انگلیسی برای خود ساخته بود./ ذکاء.1376. 414.

از کارهای عکاسی او یکی تصویر یک بنای صفوی به نام گلدسته است. این تصویر در آلبوم خانه انگلستان موجود است دیگری عکس کوچکی است از میرزا محمد اقبال الملک (فرزند میرزا باباحکیم باشی) که در آلبوم شخصی اوست. سومین تصویر عکس کوچکی است از سیدی معمم که چهار تن کلاهی در دو سو و پشت سر او ایستاده‌اند زیر این عکس نام پاپازیان و تهران با حروف لاتین نوشته شده است چهارمین تصویر چهره میرزا فتحعلی خان شیرازی را در سال‌های میانی زندگی اش نشان می‌دهد./ هویان، (۱۳۸۰). ۳۰۲–۳۰۱؛ تجریان،.  ۶۷.

]]> https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%d9%88%d8%b2%d9%81-%d9%be%d8%a7%d9%be%d8%a7%d8%b2%db%8c%d8%a7%d9%86/feed/ 0 ژیان https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%db%8c%d8%a7%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%db%8c%d8%a7%d9%86/#respond Thu, 11 Feb 2021 16:08:04 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%da%98%db%8c%d8%a7%d9%86/ ژیان – خودروی بسیار اقتصادی کارخانه سیتروئن فرانسوی است. شرکت سیتروئن در سال ۱‍۹۱۹ توسط آندره سیتروئن تاسیس شد. در سال 1948 شرکت خودروسازی سیتروئن فرانسه از نخستین خودرو دو سیلندر جدید خود به نام «دیان» (در ایران: ژیان) رونمایی کرد. ژیان از سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۸۳ در ایران‌، پرتغال، آرژانتین، یوگسلاوی (اسلوونی) و بلژیک مونتاژ شد. خودروی کوچک دو سیلندری با نام سیتروئن ۲CV  یا «دودوش» را در نمایشگاه سالانه اتومبیل پاریس به نمایش گذاشته بود؛ خودرویی نسبتا ارزان و کم مصرف که طراحی جالب و یگانه‌ای داشت. در پی توسعه اقتصادی دولت ایران در دهه چهل و موافقت با تولید اتومبیل در کشور، شرکت سهامی تولید سیتروئن ایران با سرمایه اولیه شانزده میلیون تومان تاسیس می شود. آنتوان آیسه در سال ۱۳۴۵ با خرید قطعه زمینی وسیع به مساحت 24 هکتار (240 هزار متر مربع) به بهای متری سه ریال از ارتش ایران، زمینه تاسیس سایپا را فراهم کرد. آیسه یک شهروند ارمنی لبنانی‌ایرانی بود. به دلیل اصالت لبنانی وی رابطه زیادی با فرانسوی‌ها داشت. او با کمک کریستین اودس که از مدیران سیتروئن فرانسه و همکلاسی دوران تحصیل فرزند آیسه بود، کار را با سیتروئن آغاز کرد. البته در آن زمان مشخص نبود با وجود انبوه خودروهای آلمانی و آمریکایی در ایران، سیتروئن چه آینده‌ای دارد اما آیسه معتقد بود طبقه متوسط در حال شکل‌گیری ایران، نیاز به خودرویی کم مصرف و اقتصادی دارد. در سال 1345 گروهی از متخصصان و سرمایه گذاران اروپایی وارد ایران شدند. تصمیماتی اتخاذ گردید. این کارخانه در سال 1347 اولین محصولات خود را که وانت آکا و سواری ژیان بود، به بازار عرضه کرد. در آن روز تولیدات کارخانه با روش دستی و بدون تجهیزات مدرن و تکنولوژی پیشرفته محصولات خود را تولید می کرد. نکته جالب توجه اینکه تعدادی از ژیان ایران به ابوظبی که امروز آخرین مدل خودروهای جهان را دارد، صادر شد. سیتروئن دایان یا ژیان با قیمت ارزان و هزینه نگهداری کم مناسب و محبوب جوانان و خانواده های کم درآمد بود. در سال ۱۳۵۲ پس از توافقنامه ای با شرکت خودروسازی فرانسوی رنو، رنو ۵ در مدل‌های ۲ و ۴ در توسط سایپا به بازار عرضه شد. در سال 1353 شرکت سیتروئن با آوردن تجهیزات مدرن و توسعه کارخانه محصولات فراوانی را عرضه کرد، ژیان مهاری و ژیان پیکاپ (وانت اتاق دار) هم تولید شد. در اوایل پیکان ۱۷ هزار تومان و ژیان ۱۲ هزار تومان(ابتدا 8 هزار تومان بود) بود. موتور آن دو سیلندر  و حجم ۴۳۵ سی سی بود. بعد به ۶۰۲ سی سی افزایش یافت. وزن خالص آن ۶۴۰ کیلوگرم و ٥لیتر در ۱۰۰ کیلومتر بنزین مصرف می کرد. به‌صورت دستی می‌ شد ارتفاع خودرو را تنظیم کرد. ژیان، سیستم جرقه زنی داشت، از نوع کوئل دوبل و فاقد دلکو بود. توان لازم برای حرکت در خیابان‌های سربالایی را نداشت. سیستم تعلیق آن به صورت دو استوانه است و شبیه نوعی کمک فنر که به چرخ‌ها متصل می‌شود. شرکت سایپا تولید آن را از سال ١٣٦٠ متوقف کرد و رنو ۵ را جایگزین آن نمود. کلکسیونرها برای ژیان تولید ۱۹۶۱ را ۱۷۲ هزار یورو پول پرداخت کردند. خودرو مورد استفاده در مجموعه تلویزیونی مشهور خانه به دوش یا مراد برقی، ژیان بود. پس پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، دولت ایران، شرکت سایپا را در ۱۶ تیر ۱۳۵۸ به مالکیت خود درآورد و سایپا، از آذر ۱۳۶۰ زیرنظر سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران قرار گرفت. ژیان رقیب پیکان بود. ژیان برای خانواده های کم بضاعت‌تر تولید می‌شد. در مجموع 5 میلیون دستگاه از مدل‌های مختلف ژیان در جهان تولید شده است. گروهی از گردشگران فرانسوی فاصله ۱۴ هزار کیلومتری بین پاریس تا اصفهان را با ژیان پیموده‌اند. معروف بود این خودرو چپ نمی کند. وزن خودرو سبک، تعمیرش ساده و مصرف سوخت خودرو هم بسیار پایین بود. خودرویی که یک موتور دو سیلندر هوا خنک داشت و تعمیر و نگهداری آن کم‌هزینه و آسان بود. تولید ژیان تا سال ۱۳۵۹ ادامه داشت و در این مدت بیش از ۱۲۳ هزار دستگاه از این خودرو تولید شد. بعدها اسم سیتروئن از اسم شرکت حذف شد در نهایت به «شرکت سهامی ایرانی تولید اتومبیل» تغییر کرد و نام سایپا (SAIPA) از حروف اول ترجمه فرانسه این اسم استخراج شد. بنگرید به کارخانه سایپا.

]]> https://tehrannameh.com/list/%da%98/%da%98%db%8c%d8%a7%d9%86/feed/ 0