ن – تهران نامه https://tehrannameh.com دانشنامه تاریخی جغرافیایی تهران به کوشش داریوش شهبازی Tue, 07 Oct 2025 16:18:16 +0000 fa-IR hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.3 https://tehrannameh.com/wp-content/uploads/2024/10/cropped-logo2-32x32.png ن – تهران نامه https://tehrannameh.com 32 32 نا امنی راه¬ها https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7-%d8%a7%d9%85%d9%86%db%8c-%d8%b1%d8%a7%d9%87%c2%ac%d9%87%d8%a7/ https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7-%d8%a7%d9%85%d9%86%db%8c-%d8%b1%d8%a7%d9%87%c2%ac%d9%87%d8%a7/#respond Thu, 14 Nov 2024 04:08:22 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=5479 فوُروکاوا می-نویسد: « ناامنی راه¬ها مانع جریان منظم کالا و سدّ راه توسعه بازرگانی بود.»/ فوُروکاوا، سال؟: 103.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7-%d8%a7%d9%85%d9%86%db%8c-%d8%b1%d8%a7%d9%87%c2%ac%d9%87%d8%a7/feed/ 0 نابینایان https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%a8%db%8c%d9%86%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%a8%db%8c%d9%86%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86/#respond Tue, 07 Oct 2025 16:17:03 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=9080 نابینایان
ویشارد می‌نویسد: « برای نابینایان نیز هیچ مؤسسه‌ای وجود ندارد و آنان ناچارند برای گذران زندگی از این در به آن در بروند در پایتخت گروه‌های پنج نفره نابینایان اغلب در خیابان‌ها دیده می‌شوند. آنان دست در دست یکدیگر دارند و دسته جمعی به صدای بلند چیزهایی می‌خوانند و از عابران كمك و صدقه طلب می‌کنند.» (ویشارد، 1363: 263)

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%a8%db%8c%d9%86%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86/feed/ 0 نادر در تهران https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/#respond Fri, 02 Apr 2021 02:08:13 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/ نادر در تهران

نادر شاه پس از تصرف تهران، تهماسب میرزا را همراه ۶ هزار تن سپاهی در آن‌جا باقی گذاشت(Hanway، J، The Revolutions of Persia، ج۲، ۳۰، London، ۱۷۵۳.) تا به نوشته استرابادی «به تنظیم نظام و تنسیق مهمات ملکی» بپردازد.( استرابادی، محمدمهدی، تاریخ نادری، ج۱، ۳۷، چ سنگی، تبریز، ۱۲۶۶ق.) پس از آن‌که نادر اصفهان را نیز تصرف کرد، طهماسب روانه آن ولایت شد.( Lockhart، L، The Fall of the afavd Dynasty and the Afghan Occupation of Persia، ج۱، ۳۳۴، Cambridge، ۱۹۵۸.) نادرشاه در دوران سلطنتش، به سبب آن‌که همواره در جنگ و ستیز و کشورگشایی بود، پایتخت ثابت نداشت، ولی مشهد و ولایت خـراسان قلب قلمـرو او به شمار مـی‌رفت.(مقتدر، محمدرضا، تهران درون حصار از صفویه تا آغاز پهلوی، ج۱، ص۳۶، تهران پایتخت دویست ساله، به کوشش شهریار عدل و برنار اورکاد، ترجمه ابوالحسن سروقد مقدم، تهران، ۱۳۷۵ش.) با این همه، تهران به سبب اهمیت نظامی‌اش مورد توجه او بود و نادر بارهـا این شهر را اردوگاه خـود قرار داد و به آن‌جا آمد و شد داشت./ استرابادی، ۱۳۶و185؛ Hanway، ۲۱۵-۲۱۶.

نادرشاه که می‌کوشید مردم را از اختلافات دینی باز دارد و موجبات کشمکش‌ها و جنگ‌های مذهبی را از میان بردارد، دستور داده بود تا کتاب‌های مقدس تورات و انجیل و قرآن را برای آشنایی بیش‌تر او با آن متون به فارسی ترجمه کنند. پس در ۱۱۵۴ق/۱۷۴۱م در تهران مجلسی برپا کرد و در آن مجلس روحانیان یهودی، مسیحی و مسلمان ترجمه‌هایی از آن کتاب‌های مقدس را بر او عرضه داشتند.( Hanway، ۲۱۸-۲۱۹) در همان سال، پس از سوءقصدی ناموفق به جان نادرشاه در جنگل‌های مازندران، او نسبت به رضاقلی میرزا، فرزند ارشد خود، ظنین شد و دستور داد که او به تهران رود و همان‌جا بماند. نیز مقرر داشت مالیات تهران صرف هزینه‌های اقامت اجباری او در آن‌جا گردد.(استرابادی، ۳۶۶-۳۶۷) پس از قتل نادرشاه در ۱۱ جمادی‌الآخر ۱۱۶۰(استرابادی، ۴۲۵-۴۲۶) بار دیگر سراسر ایران دستخوش آشوب و هرج و مرج شد. پس در جنگی که میان عادلشاه و ابراهیم‌خان افشار در محلی میان سلطانیه و زنجان درگرفت، عادلشاه شکست خورد و همراه تنی چند از یارانش به تهران گریخت. ابراهیم‌خان سوارانی در پی او به تهران فرستاد و آن‌ها عادلشاه را دستگیر کردند.(گلستانه، ابوالحسن، مجمل التواریخ، ج۱، ۲۰-۲۸، به کوشش مدرس رضوی، تهران، ۱۳۵۶ش) چون شاهرخ در خراسان، و ابراهیم‌خان در تبریز هر یک خود را شاه خواندند (۱۱۶۱ق/۱۷۴۸م) و نابسامانی و کشمکش‌ها بالا گرفت، کریم‌خان زند به مدد علیمردان‌خان بختیاری، اصفهان را تسخیر کرد و خود برای تصرف تهران، قزوین، همدان و نواحی غربی ایران از اصفهان بیرون رفت و بر آن نواحی استیلا یافت.(گلستانه،۳۰و۱۷۵)

 

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/feed/ 0 نادرشاه در تهران https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/#respond Mon, 21 Apr 2025 18:01:19 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=7447 نادرشاه در تهران- نادر پس از تصرف تهران، تهماسب میرزا را همراه ۶ هزار تن سپاهی در آن‌جا باقی گذاشت (Hanway،ج۲، ص۳۰، ۱۷۵۳.) تا به نوشته استرابادی «به تنظیم نظام و تنسیق مهمات ملکی» بپردازد.( استرابادی، ج۱، ص۳۷، ۱۲۶۶ق.) پس از آن‌که نادر اصفهان را نیز تصرف کرد، طهماسب روانه آن ولایت شد.( Lockhart، ج۱، ص۳۳۴، ۱۹۵۸.)نادرشاه در دوران سلطنتش، به سبب آن‌که همواره در جنگ و ستیز و کشورگشایی بود، پایتخت ثابت نداشت، ولی مشهد و ولایت خـراسان قلب قلمـرو او به شمار مـی‌رفت. (مقتدر، تهران درون حصار از صفویه تا آغاز پهلوی، ج۱، ص۳۶، تهران پایتخت دویست ساله) با این همه، تهران به سبب اهمیت نظامی‌اش مورد توجه او بود و نادر بارهـا این شهر را اردوگاه خـود قرار داد و به آن‌جا آمد و شد داشت.(استرابادی، همان ص۱۳۶و۱۸۵، ۱۳۴۱ش.؛ Hanway، ج۲، ص۲۱۵-۲۱۶، ۱۷۵۳.)

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/feed/ 0 نادرشاه و حل اختلافات مذهبی در تهران https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d9%88-%d8%ad%d9%84-%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d9%84%d8%a7%d9%81%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%b0%d9%87%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d9%88-%d8%ad%d9%84-%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d9%84%d8%a7%d9%81%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%b0%d9%87%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/#respond Tue, 07 Oct 2025 16:18:16 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=9085 نادرشاه و حل اختلافات مذهبی در تهران
به جهت متلاشی شدن شاکله حکمرانی صفوی و قطع ارتباط دیوانی ولایات و ایالات قلمرو صفویان، نادر شاه در دوران سلطنتش، همواره در جنگ و ستیز و کشورگشایی بود و پایتخت ثابتی نداشت گواینکه خراسان قلب اقدامات او بود. یکی از مهمترین ارکان اندیشه نادرشاه در مدیریت ایران بزرگ برطرف کردن اختلافات مذهبی بود. او که می‌کوشید مردم را از اختلافات دینی باز دارد و موجبات کشمکش‌ها و جنگ‌های مذهبی را از میان بردارد، دستور داده بود تا کتاب‌های مقدس تورات و انجیل و قرآن را برای آشنایی بیش‌تر او با آن متون به فارسی ترجمه کنند. پس در ۱۱۵۴ق./۱۷۴۱م. در تهران مجلسی برپا کرد و در آن مجلس روحانیان یهودی، مسیحی و مسلمان ترجمه‌هایی از آن کتاب‌های مقدس را بر او عرضه داشتند. (Hanway، ج۲، ص۲۱۸-۲۱۹)

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d9%88-%d8%ad%d9%84-%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d9%84%d8%a7%d9%81%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%b0%d9%87%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/feed/ 0 نارمک https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%85%da%a9/ https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%85%da%a9/#respond Fri, 02 Apr 2021 01:52:34 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%85%da%a9/ نارمک – بنگرید به نازی آباد

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%85%da%a9/feed/ 0 نارنجستان ارگ تهران https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%ac%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b1%da%af-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/ https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%ac%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b1%da%af-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/#respond Thu, 14 Nov 2024 04:10:44 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=5483 بایندر می‌نویسد: « در میان نارنجستان نهری بین دو صف از درختان نارنج که در لاوک های بزرگی کاشته اند جاری است. در این قسمت در معروف عیش رانها است که به روی همه مردان بسته است؛ این همان دری است که به اندرون شاه یعنی مساکن زنان او منتهی می شود.» (بایندر، 1370: 468)

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%ac%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b1%da%af-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86/feed/ 0 نارنجستان قصر https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%ac%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d9%82%d8%b5%d8%b1/ https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%ac%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d9%82%d8%b5%d8%b1/#respond Thu, 14 Nov 2024 04:11:45 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=5485 کرزن می¬نویسد: « بنای مخصوص زیبایی است و آب از میان نهری که کف آن با کاشی آبی فرش شده است از بین دو ردیف درختان نارنج جاری است از آنجا به اندرون راهی هست اما اقامتگاه جدید بانوان اکنون در طرف دیگر محوطه واقع شده است.»/ کرزن، 1362: 431

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%ac%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d9%82%d8%b5%d8%b1/feed/ 0 نارنگی https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%86%da%af%db%8c/ https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%86%da%af%db%8c/#respond Thu, 14 Nov 2024 04:12:50 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=5487 خودزکو می¬نویسد: « از حیث اندازه دو برابر نارنگی‌های اروپایی است. این میوه نیز برای تهیه مربا استفاده می‌شود درخت نارنگی را گاهی به سبب بوی خوش میوه‌اش در اتاق‌های پذیرایی جای می‌دهند.»/ خودزکو، 1354: 62

خودزکو می¬نویسد: « از حیث اندازه دو برابر نارنگی‌های اروپایی است. این میوه نیز برای تهیه مربا استفاده می‌شود درخت نارنگی را گاهی به سبب بوی خوش میوه‌اش در اتاق‌های پذیرایی جای می‌دهند.»/ خودزکو، 1354: 62

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b1%d9%86%da%af%db%8c/feed/ 0 نازی آباد https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af/ https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af/#respond Fri, 02 Apr 2021 01:51:52 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d9%86%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af/ نازی آباد

 

جنگ جهانی دوم آسیب‌ فراوانی بر تهران وارد کرد. چندین بار بمباران شد. هجوم مهاجران کشورهای اروپای شرقی، کمبود آزوقه، غارت و چپاول، شیوع تیفوس منتهی به رکود کامل شد./ بلاغی، عبدالحجت، تاریخ تهران، ج۱، ص۳۰۷، قم، ۱۳۵۰ش.

تهران به تدریج دارای تأسیسات، مکان‌ها و امکانات شهری شامل تأسیسات و تجهیزات رفاهی، خدماتی، اداری، درمانی، صنعتی، آموزشی، فرهنگی و نظامی شد. برخی از اقدامات چون سنگفرش خیابان‌ها، بدنه‌سازی‌ها، تأمین روشنایی فضاهای شهری و افزایش اماکن و فضاهای عمومی، زندگی شهری را حتی در شب پررونق ساخته بود. رشد شهری در تهران ظاهر شد. شروع لوله‌کشی آب در ۱۳۲۶ش. و اقدامات دیگر زمین‌های بایر اطراف شهر را ناگهان تبدیل به ثروتی بالقوه کرد و بانک‌ها، دولت و زمین‌خواران برای تقسیم و فروش آن به رقابت برخاستند. در سال‌های ۱۳۲۰-۱۳۳۵ش. در تهران تأسیسات فراوانی ساخته شد. نظیر؛ تالار فرهنگ، سینما‌ و تئاتر، کافه‌های فرنگی و رستوران‌ و هتل های‌ کوچک در خیابان‌های لاله‌زار، شاه‌آباد، شاهرضا و پهلوی، از جمله دو محوطه تفریحی بزرگ یکی در کنار مهمان‌خانه شهرداری با انواع بازی‌ها و سرگرمی‌ها و چرخ و فلک و سینمای روباز به نام کافه شهرداری و بوت کلاب با انواع غرفه‌های سرگرمی و یک محوطه برای حرکت و مسابقه اتومبیل‌های برقی واقع در خیابان پهلوی از جاذب‌ترین نقاط شهر برای گذران اوقات فراغت به شمار می‌آمدند. این اقدامات عمرانی روند رشد جمعیت تهران را تسریع نمود. در زمان قوام‌السلطنه در ۱۳۲۵ش توسط بانک رهنی در اراضی تقسیم شده سلیمانیه، در جاده دوشان تپه به وجود آمد. در پی آن محلات بسیاری با تفکیک و واگذاری اراضی بزرگ با قسط‌های درازمدت بانکی شکل گرفت. از جمله آن‌ها ست: نازی‌آباد با طرحی از آلمانی‌ها شامل ۸۰۰،۲ قطعه شهری در جنوب تهران و نارمک با ۰۰۰، ۸ قطعه شهری طراحی شده در شمال شرقی تهران (۱۳۳۳ش). نازی‌آباد در ۱۳۴۰ش توسعه یافت.

 

]]> https://tehrannameh.com/list/%d9%86/%d9%86%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af/feed/ 0