https://tehrannameh.com دانشنامه تاریخی جغرافیایی تهران به کوشش داریوش شهبازی Sat, 19 Jul 2025 18:02:05 +0000 fa-IR hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0.4 https://tehrannameh.com/wp-content/uploads/2024/10/cropped-logo2-32x32.png https://tehrannameh.com 32 32 https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%a7%d8%a8%d8%b7/ https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%a7%d8%a8%d8%b7/#respond Fri, 30 Jul 2021 09:27:55 +0000 http://tehrannameh.com/list/uncategorized/%d8%b6%d8%a7%d8%a8%d8%b7/ ضابط– حاکم نواحی و بلوکات؛ فراهم آورنده و نگهدارنده چیزی.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%a7%d8%a8%d8%b7/feed/ 0 https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/ https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/#respond Sun, 30 Mar 2025 14:54:45 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=7039 ضرابخانه
ضرابخانه محلی است که تولید و ساخت سکه در آن انجام می‌گیرد. در ضرابخانه، پس از ذوب فلزات، با استفاده از قالب، پتک ویا چکش مخصوص، نقش مورد نظر را بر روی سکه حک می‌کنند. بیشتر سکه‌ها از زَر و سیم ساخته می‌شدند.
محمد ابراهیم معاون‌الدوله (فرزند ابوطالب مشهور به فرخ‌خان امین‌الدوله) زاده‌ ۱۲۷۶ ق.، تهران. از کارگزاران دولت و رئیس خزانه و ضرابخانه کشور بود، همچنین در چند دولت به عنوان وزیر امور خارجه، وزیر پست و تلگراف و وزیر مالیه خدمت کرد. (افشار، تاریخ کاشان، ص ۵۴۲) امین‌الضربی که از جمله شغل‌های دیوانی و دولتی بود در دوره ناصری با برچیده شدن ضرابخانه‌ها به پایان رسید.
در دوران افشاریه و زندیه تا اواسط قاجاریه وضع ضرب سکه کم وبیش به‌همان صورت بود تا در سال ۱۲۸۲ ق.، ناصرالدین شاه دستور داد ضرابخانه‌ای با روش جدید و به‌صورت ماشینی از فرانسه خریداری و به ایران وارد شود و پس از وقفه‌ای دوازده ساله، ضرابخانه جدید در سال ۱۲۹۴ ق. به دستیاری مستشاری اتریشی به نام پشان، کار خود را آغاز نمود. فکر ایجاد چنین ضرابخانه‌ای، سال‌ها قبل از این تاریخ، یعنی به سال ۱۲۲۲ ق. در زمان ولیعهدی عباس‌میرزا نایب‌السلطنه در تبریز مورد توجه بوده و اقدام به تهیه مسکوک رسمی یا چرخی شده بود، اما به علت گرانی هزینه در حدود ۲۰۰ قطعه سکه سیمین (نقره‌ای) تهیه و ضرابخانه تعطیل شد.
در دوره مظفری ارتباط ایرانیان با فرنگ و بلعکس سفر اروپاییان به ایران آسان تر و بیشتر شد. این امر و تحولات سریع سیاسی-اجتماعی اروپا باعث افزایش سرعت تغییرات درایران شد. مظفرالدین شاه ۳ بار در سال‌های ۱۳۱۶ و ۱۳۱۹ و ۱۳۲۳ق. به اروپا سفر کرد. ره‌آورد سفر اول استخدام چند بلژیکی برای مستشاری ادارات بود. نوز را برای گمرک، انگلس را برای مالیه، پریم را برای ضرابخانه، و هنبیک را برای وزارت خارجه استخدام کردند. (مستوفی، ج۱، ص۴۹۲، ۱۳۷۱ش.) درباره اصلاح مالیه و ضرابخانه چندان کاری صورت نگرفت، جز آن‌که در ۱۳۱۹ق./۱۹۰۱م. سکه نیکل ضرب شد و سال بعد ساختمانی برای ضرابخانه در جاده شمیران کمی بالاتر از قصر قاجار ساخته شد. از پیشرفت‌های دیگر در این زمینه کوشش‌هایی برای ایجاد صندوق مالیات به روش اروپا و ایجاد تمبر برای برات‌های دولتی بود.
ساختمان ضرابخانه دوران قجر و پهلوی در محل قدیم آن واقع در اوایل خیابان پاسداران هنوز باقی است. محل نشر سکه، اسکناس و مؤسسه عالی بانکداری، موزه و مسجد ضرابخانه، یادگار دوران گذشته است.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87/feed/ 0 https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-2/ https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-2/#respond Mon, 07 Jul 2025 14:29:48 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=7888 ضرابخانه
در دوره سلطنت مظفرالدین شاه، نوز را برای گمرک، انگلس را برای مالیه، پریم را برای ضرابخانه، و هنبیک را برای وزارت خارجه استخدام کردند. (مستوفی، ج۱، ص۴۹۲) درباره اصلاح مالیه و ضرابخانه چندان کاری صورت نگرفت، جز آن‌که در ۱۳۱۹ق./۱۹۰۱م. سکه نیکل ضرب گردید و سال بعد ساختمانی برای ضرابخانه در جاده شمیران کمی بالاتر از قصر قاجار ساخته شد. از پیشرفت‌های دیگر در این زمینه کوشش‌هایی برای ایجاد صندوق مالیات به روش اروپا و ایجاد تمبر برای برات‌های دولتی بود.

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-2/feed/ 0 https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-3/ https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-3/#respond Sat, 19 Jul 2025 18:01:13 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=8114 ضرابخانه
ره‌آورد سفر اول مظفرالدین شاه به فرنگ استخدام چند بلژیکی برای مستشاری ادارات بود. نوز را برای گمرک، انگلس را برای مالیه، پریم را برای ضرابخانه، و هنبیک را برای وزارت خارجه استخدام کردند. درباره اصلاح مالیه و ضرابخانه چندان کاری صورت نگرفت، جز آن‌که در ۱۳۱۹ق./۱۹۰۱م. سکه نیکل ضرب گردید و سال بعد ساختمانی برای ضرابخانه در جاده شمیران کمی بالاتر از قصر قاجار ساخته شد. از پیشرفت‌های دیگر در این زمینه کوشش‌هایی برای ایجاد صندوق مالیات به روش اروپا و ایجاد تمبر برای برات‌های دولتی بود.( مستوفی، ج۱، ص۴۹۲)

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-3/feed/ 0 https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a8%db%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%b1%d9%88%d9%86%db%8c/ https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a8%db%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%b1%d9%88%d9%86%db%8c/#respond Sat, 19 Jul 2025 18:02:05 +0000 https://tehrannameh.com/?post_type=list&p=8116 ضربی‌های اندرونی
در مهمانی‌هایِ مؤکداً زنانه اندرونی‌ها، قطعات ضربی توسط برخی از زنان صاحب ذوق و استعداد اجرا می‌شده که اغلب جنبه نمایشی نیز داشته است. این قطعات به تمامی، غیر از یک مورد («خاله رو رو»)، غیرملودیک بوده، و براساس ریتم خاصی که در موسیقی‌شناسی «ریتم کودکانه» نامیده می‌شود، اجرا می‌شده‌اند. محتوای این ضربی‌ها تنوع چندانی ندارد. سهم بزرگی از آن به ابراز تنفر نسبت به هوو، مادرشوهر یا خواهرشوهر اختصاص دارد. بخشی از آن به مسئله ازدواج اجباری می‌پردازد و بخشی دیگر، به صراحت، از روابط نامشروع صحبت می‌کند، بدون آن‌که آن را مذموم بداند. نمونه‌ای منحصربه‌فرد از آن، به نام «مورچه داره»، به یک برهنگی تدریجیِ کامل می‌انجامد. معروف‌ترین ضربی‌های اندرونی، مثل «هوو هوو دارم هوو»، «خاله رو رو» و «عمو سبزی‌فروش»، بعدها توسط خواننده‌های کافه‌ای و گاه مطرب‌های روحوضی نیز اجرا شدند. روایت‌های مختلفی از ضربی‌های اندرونی تهران در شهرستان‌های فارسی‌زبان نیز رواج داشته است.(انجوی شیرازی، ابوالقاسم، بازی‌های نمایشی، تهران، ۱۳۵۲ش؛Bazi-ha-ye Namayeshi: ، ۱۹۹۵، vol XXVII، no ۲)

]]> https://tehrannameh.com/list/%d8%b6/%d8%b6%d8%b1%d8%a8%db%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%b1%d9%88%d9%86%db%8c/feed/ 0